خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » ویژه نامه

 

 
 

شیخ مفید

مفيد، مردى بود كه در راه امور مستحبى خود را سخت به زحمت مى انداخت

New Page 1

 

 

شیخ مفید:

 



ابو عبدا... محمد بن نعمان مشهور به شيخ مفيد از بزرگان شيعه و از نوادر علم كلام و فقه است. وي به سال 336 يا 338 ه.ق پا به هستي نهاد. محل تولد او در ناحيه جيل در ده فرسنگي بغداد بود. بعدها همراه پدرش كه مقلب به العلم بود به بغداد آمد و نزد استادهاي عصر خويش تحصيل نمود از معروفترين استادان وي مي توان به ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولوي قمي و شيخ صدوق اشاره كرد.
در زمان وي آل بويه بر بغداد حاكم شدند كه حامي تشيع بودند، بنابراين زمينه بيان عقايد و نشر انديشه هاي شيعي پديد آمد شيخ مفيد از اين محيط آزاد در عصر خويش سود جست و در مسجد براثا در بغداد به تدريس و وعظ و جدل با معارضين پرداخت و توانست تشيع و فرقه هاي آن را با هم متحد كند. وي فرق مختلف اسلامي را تشويق نمود كه اختلافات جزئي را كنار نهاده و در اصول متحد شوند. آثار شيخ مفيد متجاوز از دويست تأليف مي باشد.
از آثار ارزشمند شيخ مفيد، كتاب الامالى است. اين كتاب، مهمترين اثر حديثى بر جاى مانده از مفيد به شمار مى آيد. داراى 387 حديث از پيامبر اكرم (ص) و ائمه معصومين (ع) در مباحث گوناگون است. شيوه روايت در آن، به گونه املاء بوده است، بدين معنى كه روايات آرام آرام خوانده مى شده و همه شنوندگان و يا برخى از آنان، مطالب را يادداشت مى كرده اند.
در آن زمان، املاء، از طرق انتقال حديث و دانش بوده است. املاء كنندگان غالباً از بزرگان بوده اند. در اسلام، نخستين املاء كننده، پيامبر گرامى اسلام (ص) بوده است.

 

ابن حجر نيز مى نويسد:
مفيد، مردى بود كه در راه امور مستحبى خود را سخت به زحمت مى انداخت. بسيار فروتن بود. خود را به خاك پاى علم و دانش درافكنده بود و چنان در بيان عقائد و كلام شيعه ورزيده بود كه مى گفتند او را بر هر امامى حقّ نعمت است.(1)

 

نجاشی شاگرد نامدار شیخ مفید رحمت الله عليه در حق او گوید:
شیخ و استاد ما، محمد بن محمد بن نعمان - که رضوان خدا بر او باد - فضل او در فقه و حدیث، و ثقه بودن او مشهورتر از آن است که توصیف شود.
 

 

سالهای تحصییل:

شیخ مفید استاد شیخ طوسی و سید مرتضی بود. فقیه و متکلم شیعی که بیشتر در علم کلام تبحر داشت و مکتب کلامی شیعه در عصر او به اوج کمال رسید. او در مناظرات دینی مهارت خاصی داشت و مناظراتش با قاضی عبدالجبار (رئیس فرقه متعزله بغداد) و قاضی ابوبکر باقلانی رئیس اشاعره معروف بود.
گویند لقب «مفید» را علی بن عیسی معتزلی در عهد جوانی، در نتیجه مباحثه با وی به او داد. در حدود 200 اثر به او نسبت داده شده که این کتاب‌ها از جمله آنهاست:
« ارکان فی دعائم الدین »، « العیون و المحاسن »، « اصول الفقه» «الکلام فی وجوه اعجاز القرآن»، «تاریخ الشریعه».
بسیاری از این تالیفات در رد مذاهب دیگر و بسیاری در باب عقاید مخصوص شیعه و احکام فقهی است. رساله «المقنعه» نیز -که متن فقهی جامع و محکمی است- از آثار اوست که توسط شیخ طوسی شرح گردید و به صورت «التهذیب»، یکی از کتب اربعه حدیث، در آمد. (1)

 

 

الف) علم، کلام و عقايد: «اوائل المقالات»، «شرح عقايد صدوق»، «اجوبه المسائل السرويه» و «نکت الاعتقاديه»، کتابهاي شيخ عظيم الشأن، مرحوم مفيد در اين بستر فکري فرهنگي است.
 

ب) علم فقه: «المقنعه» شيخ صاحب عناوين بسياري در فقه است که احکام و وظائف شرعي در ابواب مختلف آن توضيح داده شده است. «الاعلام»، «المسائل الصاغانيه»، «جوابات اهل الموصل في العدد الرويه» و «جواب اهل الرقه في الاهله و العدد» از ديگر آثار اين فرزانه فرهمند در زمينه فقه است.
 

ج) اخلاق اسلامي: «امالي» شيخ، پيرامون اخلاق اسلامي و فضائل انسان است. مرحوم مفيد به خوبى آگاه بوده است كه يادگيرى و به كار بستن دستورات اخلاقى براى فرد و جامعه، بويژه طالبان علم ضرورت دارد؛ از اين روى، به اين مسأله اهميت خاصى داده است.
 

د) حديث: اهميت ولايت، لزوم پيروي از امام (ع) و فضائل اميرالمومنين علي (ع) از جمله مباحثي است که در امالي شيخ مفيد، پيش روي انديشمندان قرار مي گيرد.
 

هـ) امامت و فلسفه سياسي در اسلام: «الافصاح في الامامه»، «ارشاد»، «جمل»، «امالي»، «الفصول المختاره»، «تفصيل امير المومنين علي ساير الصحابه» از آثار وی در اين زمينه است. قريب بيست اثر ژرف از آثار شيخ مفيد پيرامون «امامت و رهبري» است.
 

و) غيبت امام دوازدهم: بخشي از «ارشاد» کتاب «الفصول العشره في الغيبه»، و «الجوابات في الخروج المهدي (عج)» به همراه پنج اثر ديگر از اين علامه و شيفته اهل بيت (ع) درباره حضرت بقيه الله (عج) است.
 

 

تالیفات:

1. علم، کلام و عقاید: «اوائل المقالات»، «شرح عقاید صدوق»، «اجوبه المسائل السرویه» و «نکت الاعتقادیه»، کتابهای شیخ عظیم الشأن، مرحوم مفید در این بستر فکری فرهنگی است.
2. علم فقه: «المقنعه» شیخ صاحب عناوین بسیاری در فقه است که احکام و وظائف شرعی در ابواب مختلف آن توضیح داده شده است. «الاعلام»، «المسائل الصاغانیه»، «جوابات اهل الموصل فی العدد الرویه» و «جواب اهل الرقه فی الاهله و العدد» از دیگر آثار این فرزانه فرهمند در زمینه فقه است.
3. اخلاق اسلامی: «امالی» شیخ، پیرامون اخلاق اسلامی و فضائل انسان است.
4. حدیث:.اهمیت ولایت، لزوم پیروی از امام علیه‌السلام و فضائل امیرالمومنین علی علیه‌السلام از جمله مباحثی است که در امالی شیخ مفید، پیش روی اندیشمندان قرار می گیرد.
5. امامت و فلسفه سیاسی در اسلام: «الافصاح فی الامامه»، «ارشاد»، «جمل»، «امالی»، «الفصول المختاره»، «تفصیل امیر المومنین علی سایر الصحابه» از اثار وی در این زمینه است .قریب بیست اثر ژرف از آثار شیخ مفید پیرامون «امامت و رهبری» است.
6. غیبت امام دوازدهم: بخشی از «ارشاد» کتاب «الفصول العشره فی الغیبه»، و «الجوابات فی الخروج المهدی(عج)» به همراه پنج اثر دیگر از این علامه و شیفته اهل بیت علیه‌السلام درباره حضرت بقیه الله(عج) است. (1)

 

وفات شیخ:

شیخ بزرگوار شیخ مفید در شب جمعه 3 رمضان سال 413 ه.ق در بغداد، پس از 75 سال تلاش و خدمت ارزنده درگذشت و مورد تـجـلـیـل فـراوان مردم و قدردانى علما و فضلا قرار گرفت و به تعبیر شاگرد بزرگوارش شیخ طوسى که خود حاضر در صحنه بوده است، روز وفات او از کثرت دوست و دشمن براى اداى نماز و گـریستن بر او، همانند و نظیر نداشته است. هشتاد هزار تن از شیعیان او را تشییع کردند و سید مرتضى علم الهدى بر او نمازگزارد و در حرم مطهر امام معصوم جواد الائمه علیه‌السلام پائین پاى آن حضرت و نزدیک قبر استادش ابن قولویه مدفون گردید.می‌گویند سخنوران غیر شیعه که از تاثیر سخن شیخ و استحکام منطق او در دعوت به مذهب تشیع به تنگ آمده بودند با درگذشت وی آسوده شدند. (1)

 

----------------

پی نوشت

1- لغت‌نامه دهخدا

 


ویژه نامه های دیگر

دریافت نرم افزار های کتابخانه دیجیتال (اندروید و ویندوز)

فراخوان ارسال مقاله فصل‌نامه «کتاب مهر» ویژه تابستان

حماسه قتل امیرکبیر

مسابقه طرح جلد کتاب های انتشارات سوره مهر

کتاب، فرهنگ، اسلام

شهادت استاد مرتضی مطهری و روز معلم گرامی باد

کتابخوانی باید سنّت رایج شود

فرهنگ سازمانی _ بخش اوّل

دوازدهمین سالگرد شهادت امير سپهبد علي صياد شيرازي

هجدهمین سالگرد شهادت سيد اهل قلم

ویژه نامه عید نوروز

گزیده ای از سخنان معصومین

بیانات رهبر انقلاب اسلامی در دیدار اهل قلم

میلاد پیامبر اسلام (ص) و امام جعفر صادق (ع)

دهه فجر از نگاه مقام معظم رهبری

ورود حضرت امام (ره) به ایران عزیز

کربلایی که من دیده ام ( بخش دوّم )

کربلایی که من دیده ام ( بخش اوّل )

دیار ملکوت (1)

حضرت امام رضا (ع)

هفته دفاع مقدس

رمضان ، ماه ميهماني خدا

روز خبرنگار

مهدی موعود (عج)

روز قلم

ویژه نامه ماه رجب

با تن پروري ذهني مبارزه كنيم

ورود آزادگان به میهن اسلامی

حضرت علی اکبر(ع)

امام حسین (ع)

سالگرد تأسیس سازمان تبلیغات اسلامی گرامی باد

به مناسبت میلاد زهرای اطهر(س)

سند چشم‌انداز و مسئولیت فرهیختگان در فضای انتخابات

دیار ملکوت (2)

روز عرفه

عيد بر عاشقان مبارك

امام محمد تقی(ع)

ویژه نامه هفته بسیج

حضرت فاطمه معصومه(س)

درگذشت طاهره صفارزاده را تسلیت عرض می کنیم

امام جعفر صادق(ع)

روز جهانی کودک

عید سعید فطر

بعثت از نگاه رهبر

به مناسبت ماه رجب

درگذشت نادر ابراهيمي را تسلیت عرض می کنیم

لاله هاي خونين خرمشهر

روز احسان ونيكوكاري مبارك

تسليت

تبريك

تبريك

بمناسبت تولد حضرت زهرا (س)

تربیت

حضرت امام موسی کاظم (ع)

خواجه نصیرالدین طوسی

زندگی پربار خمینی کبیر (ره)

شهادت امام محمدباقر(ع)

شهید دکتر مفتح

شیخ مفید

شهادت آیت الله سیدحسن مدرس: روز مجلس

آیت الله سید محمدحسین طباطبایی

نیمایوشیج

آیت الله قاضی طباطبایی

امام حسن (ع)

وفات حضرت خدیجه(س)

بزرگداشت مولوی

روز جهانی سالمندان

روز جهانی جهانگردی

شهریار

روز سینما

ابوریحان بیرونی

حضرت امام سجاد (ع)

اولین مولود کعبه

حضرت زینب

نوری بر فراز دار

شیخ شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق)

علامه امینی

مجاهد بيدار

اما... آدم باش

تاریخچه ای از گل سرخ

مسيح قرن بيستم

فع‍ّال، جامع، معنوی

گزیده ای از شقایق نامه سید حسن حسینی

دولت تازه ؛چالشها، موانع و فرصتها

آگهی ویژه

گرامی باد یاد و نامت ...

جامعه فرهنگی و هنری کشور گوهر گرانبهایی را از دست داد

فرهنگ سازمانی _ بخش دوّم

به سوی عرفات

دیار ملکوت (3 و 4)

خلیج فارس

یادبود

 

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 60996437