خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » مجلات

 

شبکه‌های اجتماعی پیدایش و تحولات

مرضيه خلقتي

 

چکیده
رسانه‎های اجتماعی بنا بر یک تعریف رسانه‎هایی برای برقراری تعامل اجتماعی مبتنی بر وب هستند و راهی ارزان و قابل دسترس برای انتشار اطلاعات از سوی عموم کاربران‌. این تعریف عام، بسیاری از وب‌سایت‎‌های با کارکرد ارتباطی را در زمره رسانه‌هاي اجتماعی قرار داده است؛ فروم‎های اینترنتی، وبلاگ‎ها، شبکه‎های اجتماعی، ویکی‎ها و پادکست از این قبیل هستند. اما یکی از پرکاربرترین انواع رسانه‎های اجتماعی را شبکه‎های اجتماعی تشکیل می‎دهند. در این مقاله هدف ما مطالعه نحوه شکل‌گیری، اهداف، دلایل شکل‌گیری و رشد، مشخصه‎های بارز و تحولات اساسی هشت نمونه‎ از شبکه‎های اجتماعی، یعنی فيس بوك، مای اسپیس، لینکدین، ارکات، تگد، زینگ، سای‌ورلد و های فایو است. چارچوب نظری این تحقیق بر نظریه ارتباطات با واسطه کامپیوتری (سی. ام. سی) مبتني است که به خوبی ویژگی‎های فضای ارتباطی جدید مانند گمنامی کاربر، نبود ارتباطات غیر کلامی، جدایی فیزیکی و قابلیت انعطاف جسمانی را تشريح می‎کند. این مطالعه تاریخی نشان می‎دهد که کارکردها و محتوای صفحات کاربری در هر شبکه اجتماعی ناشی از تعامل پیچیده میان خواست کاربران و تلاش مدیران آن شبکه در جذب مخاطب و کسب سود است. از سویی برخی شبکه‎ها برخلاف خواست مدیران آن در نقاط خاصی از جهان مورد استقبال قرار گرفته‌اند و از سوی دیگر، هر روز امکانات و خدمات جدیدی به این سایت‎ها افزوده می‎شود تا مخاطبان بیشتری جذب شوند.
مقدمه
امروزه تعامل اجتماعی افراد به فضای مجازی کشیده شده است و ارتباطات مجازی بخش عمده‎ای از دلایل استفاده کاربران از این فضاست. ارتباطات مجازی عمدتاً در قالب مفهوم ارتباطات با واسطه کامپيوتري (سی. ام. سی) درک می‎شود. دامنه این ارتباطات مجازی از ایمیل، چت و وبلاگ‌نویسی فراتر رفته و شبکه‎هایی برای کاربرد همه اشکال ذکرشده به منظور داشتن تعاملات اجتماعی کامل‎تر و همه‌جانبه‎تر میان افراد ایجاد شده است؛ این اشکال جدید رسانه‎های اجتماعی نام دارند. بنا بر یک تعریف، رسانه‌هاي اجتماعي، رسانه‎هایی برای برقراری تعامل اجتماعی مبتنی بر وب هستند و راهی ارزان و قابل دسترس برای دسترسی و انتشار اطلاعات از سوی عموم کاربران (ویکی پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89). این تعریف عام، بسیاری از وبسایت‎هاي با کارکرد ارتباطی را در زمره تعریف رسانه اجتماعی قرار داده است. فروم‎های اینترنتی، وبلاگ‎ها، شبکه‎های اجتماعی، ویکی‎ها و پادکست از این قبیل هستند اما یکی از پرکاربرترین انواع رسانه‎های اجتماعی را شبکه‎های اجتماعی تشکیل می‎دهند. شبکه‎های اجتماعی ساختار اجتماعی تشكيل شده از اشخاص یا سازمان‎ها هستند که به وسیله یک نفر یا تعداد بیشتر كاربر به يكديگر مرتبط شده‎اند.
دلایل اهمیت مطالعه شبکه‎های اجتماعی نه تنها به دلیل جایگاهی است که این شبکه‎ها امروزه در میان کاربران اینترنت یافته‎اند، بلکه آمارها نشان می‎دهد كه برخی از این شبکه‎های اجتماعی مانند فیس بوک و مای‌اسپیس حجم بسیار بالایی از کاربران را به خود جذب کرده‎اند و این نفوذ و گسترش در زندگی روزمره این کاربران وارد شده و عملاً شبکه‎ها را به بخشی از زندگی روزانه آن‌ها بدل کرده است. حتی اگر این عضویت به معنی فعال بودن این کاربران نباشد، عضویت در این سایت‌ها نشان‎دهنده نوعی دگرگونی در تعاملات اجتماعی افراد از طریق برهم خوردن نظم حوزه خصوصی و عمومی آن‌هاست. بسیاری از کاربران این شبکه‎ها بخشی از مشخصات هویت، عکس و جنبه‎هایی از زندگی شخصی خود را با عموم دوستانشان در میان می‎گذارند و ارتباطات مجازی را به عنوان راهی مقبول برای تداوم دوستی‎ها و ارتباطاتشان می‎پذیرند.
از دیگر دلایل اهمیت مطالعه شبکه‎های اجتماعی، رشد سریع این شبکه‎ها در سراسر جهان است. در برخی از کشورهایی که با این پدیده نوظهور مواجه شده‎اند هنوز پایه‎های اصلی فناوری ارتباطات توسعه نیافته و به تبع آن، سواد الکترونیک و فرهنگ استفاده از فضای مجازی در آن‌ها رشد چندانی نداشته است؛ بنابراين، توسعه ارتباطات مجازی در چنین کشورهایی، هم فرصت است و هم تهدید. همچنین موضوع قابل توجهی که حتی در کشورهای پیشرفته به صورت جدی مطرح است بحث امنیت این شبکه‏ها و لزوم تصویب قوانین متناسب با نوع خاص جرايم رایانه‎ای است.
در کنار این دلایل شرایط خاص ایران مطرح است. شبکه‎های اجتماعی مختلفی در ایران فعالیت می‌کنند. برخی از این شبکه‎ها داخلی و برخی نسخه‎های جهانی هستند. برای مثال، عضویت ایرانی‎ها در فیس بوک، مای‌اسپیس یا توئیتر در چند سال اخیر علی رغم فیلتر شدن هر سه آن‌ها بسیار چشمگير است. در دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ایران توجه ویژه‌اي به فيس بوك معطوف شد و این شبکه علاوه بر کارکردهای ارتباطی، کارکردهای سیاسی و اجتماعی خاص خود را یافت؛ به نحوی که بسیاری از کاربران ایرانی در این ایام و برای اولین بار عضویت در یک شبکه اجتماعی را تجربه کردند. در همین دوره بود که فیس بوک در ادبیات سیاسی ایران وارد شد و در عناوین و موضوعات پژوهشی به آن توجه ويژه‌اي شد. مجموع دلایل مطرح‌شده و آگاهی از تاریخ شبکه اجتماعی می‎تواند بر نوع استفاده کاربران از آن تأثیرگذار باشد. به بستر تاريخي شبکه‎های اجتماعی مانند هر رسانه نوظهوری باید توجه شود و بايد شرایط و اهداف شکل‌گیری آن‌ها آن‌گونه که بوده، موشکافی و تحلیل شود. اين اصل ما را بر آن داشت تا رویکردی تاریخی به این موضوع داشته باشیم. اما پرسش‌هاي اصلی مقاله این است که سایت‎های شبکه اجتماعی از کجا آغاز به کار کردند؟ و اينكه دلایل شکل گیری آن‌ها چه بود و چه تحولات عمده‎ای را از سر گذراندند؟ برای پاسخ به این سؤال‌ها،‌ تلاش می‎کنیم با رویکردي تاریخی به شبکه‎های اجتماعی، نحوه تأسیس، اهداف، دلایل شکل‌گیری و رشد، مشخصه‎های بارز و تحولات اساسی هشت نمونه‎ از شبکه‎های اجتماعی را که در زمره مشهورترین این شبکه‎ها هستند، مطالعه کنیم. این هشت نمونه عبارت‌اند از: فيس بوك1، مای اسپیس2، لینکدین3، ارکات4، تگد5، زینگ6، سای‎ورلد7 و های فایو8. برخی از این شبکه‎ها همچون فیس بوک و مای اسپیس از بزرگترین و فراگیرترین شبکه‎ها هستند که ریشه در اجتماع مجازی فرند استر دارند که یکی از فراگیرترین انواع شبکه‎های زمان خود بود. برخی دیگر در فراگیری و توسعه خود را به شکل ویژه به موضوعات خاصی مانند تجارت اختصاص داده‌اند، برای مثال ارکات و زینگ از این دسته‌اند. برخی دیگر نيز در کشورها و نواحی خاصی رشد ویژه‎ای داشته‌اند، مانند سای‎ورلد در کره یا ارکات در برزیل. در ادامه این مقاله به ارتباطات با واسطه کامپیوتری به عنوان چارچوب نظری این مقاله خواهیم پرداخت، سپس تعریف و ویژگی رسانه‎های اجتماعی و شبکه‎های اجتماعی و تفاوت مفهومی آن‌ها را بیان خواهیم کرد و در نهایت به ارایه تاریخچه و تحول هشت سایت شبکه اجتماعی مشهورتر مي‌پردازيم.

ارتباطات با واسطه کامپیوتری
ارتباطات میان‌فردی بخش قابل توجهی از مجموع ارتباطات هر فرد را تشکیل می‎دهد که به دلایلی مانند حل مسائل و مشکلات خود با دیگران، رفع تضادها و تعارض‌ها، رد و بدل کردن اطلاعات، درک بهتر خود و رفع نیازهای اجتماعی صورت می‎گیرد (فرهنگی،1380: 13). با ظهور تکنولوژی‎های ارتباطی که برجسته‌ترین آن اینترنت است، موضوع ارتباط‌هاي میان‌فردی از حوزه ارتباط چهره به چهره فراتر رفت و به حوزه ارتباطات با واسطه کامپیوتری نیز کشیده شد. اینترنت یک تکنولوژی همیشه موجود است و یکی از کاربردهای اصلی آن ارتباطات با واسطه کامپیوتری است. این روش جدید ارتباط، با ویژگی‎هایی مانند گمنامی کاربر، نبود ارتباطات غیر کلامی، جدایی فیزیکی و قابلیت انعطاف جسمانی مشخص شده است (فیلیکس9 و همکاران، 2005 : 1661). به طور کلی درباره استفاده اجتماعی تکنولوژی یک تئوری ساختار تطبیقی (ای.اس.تی) وجود دارد كه به دو فرایند کلی درباره نحوه استفاده مردم از تکنولوژی اشاره مي‌كند: اول ساختارهای فراهم‌شده به وسیله خود تکنولوژی است که به جنبه روح یا هدف غایی تکنولوژی اشاره دارد و به وسیله طراحان آن تعیین شده است. فرایند دوم جنبه اجتماعی شامل ساختارهای تکنولوژی است که در تعامل مردم با تکنولوژی ظاهر می شوند. این فرایند ممکن است با آنچه توسعه‌دهندگان تکنولوژی به عنوان روح و هدف تکنولوژی می‎دانند هم جهت باشد یا نباشد (کیمبرلی 10 ،2006: 3050).
اگر با رویکرد روان‌شناسی اجتماعی به این مقوله توجه کنیم، در میان تئوری‎هایی که به توضیح بهبود روابط توجه دارند، تئوری‎هایی چون تئوری ثروت رسانه‎ای، تئوری حضور اجتماعی، مدل علایم اجتماعی کاهش‌یافته، تأثیر هنجاری مبتنی بر جذابیت ارتباط میان‌فردی مطرح هستند. چنین تئوری‎هایی معتقدند که وقتی مشارکت‌کنندگان در حال تعامل یکدیگر را نمی‌شناسند، کمتر کانال‌ها و کدهای در دسترس برای رابطه دارند، پس ارتباطات کامپیوتری یک تعامل غیر شخصی‌تر است. به علاوه، نبود تعامل فیزیکی در گمنامی تأثیر كمتري بر مشارکت‌کنندگان دیگر خواهد داشت. بنابراین، تأثیر اجتماعی بالقوه در گروه ارتباطات کامپیوتری ضعیف‌تر از یک تعامل چهره به چهره است. به همین ترتیب، تئوری‎های سنتی غیر فردی در دو دسته کلاسیک و معاصر مطرح می‎شوند که هدف آن‌ها این است که عواملی مثل گمنامی، موقعیت گروهی، کاهش خودآگاهی شخصی به شدت می‎تواند مردم را به رفتار کمتر جلوگیری‌شده و راه‌های ناهنجار هدایت کند. به این ترتیب تحقیقات اولیه‎ای که ارتباطات چهره به چهره و ارتباطات کامپیوتری را مقایسه می‎کند نشان می‎دهد كه کنش‌های ضد اجتماعی در تعاملات الکترونیک عمومی‌تر بوده‌اند (فلیکس و همکاران:2005: 1661).
یکی از مفاهیم قابل بحث و کلیدی در حوزه ارتباطات با واسطه کامپیوتری، مفهوم گمنامی است که مدت مدیدی مورد توجه روانشناسان اجتماعی و دیگر دانشمندان اجتماعی بوده است. گمنامی به طور سنتی به عنوان ناتوانی دیگران در شناسایی یک شخص یا برای دیگران در شناخت خودشان درک شده است. این مسئله ممکن است در یک زمینه اجتماعی بزرگ مثل انبوه مردم، یا یک زمینه اجتماعی کوچک‌تر، مثل ارتباط دو نفر در اینترنت وجود داشته باشد. کیمبرلی با مطرح کردن این پیشنهاد که دو نوع گسترده گمنامی، یعنی گمنامی فنی (تکنیکی) و اجتماعی از هم تفکیک شود، شرح می‎دهد گمنامی تکنیکال به پنهان کردن همه اطلاعات هویتی معنادار درباره دیگران در تبادلات مادی اشاره دارد که می‎تواند شامل پنهان کردن یک نام یا اطلاعات هویتی ارتباطات اینترنتی شود و گمنامی اجتماعی به درک دیگران یا خود فرد به عنوان ناشناس اشاره دارد که فرد فاقد نشانه‎ای برای مشخص کردن یک هویت برای آن شخص است (کیمبرلی،2006: 3040).
محققان معتقدند که باید نظریه‎های جدیدتری در ارتباطات میان فردی برای درک تأثیرات گمنامی در ارتباطات کامپیوتری ایجاد شود. دو تئوری مطرح در این زمینه که کیمبرلی از آن‌ها بحث می‎کند و به عنوان بهترین توضیح و پیشگویی رفتار در محیط ارتباطات با واسطه کامپيوتري ارائه شده‎اند، عبارت‌اند از: فرضیه برابری و مدل هویت اجتماعی تئوری تأثیرات غیرفردی (اس. ای. دی. اِی). در فرضیه برابری یکی از خصوصیات آشکار ارتباطات کامپیوتری عنوان می‎شود، یعنی توانایی اینکه نمود فیزیکی یک شخص از دیگران به طور کامل پنهان شود و بر خلاف روابط چهره به چهره که در آن تظاهرات فیزیکی یک شخص آشکار است، این تئوری فرض می‎کند که یک نفر می‎تواند به طور بالقوه از این علایم فیزیکی در ارتباطات با واسطه کامپیوتری کاملاً آزاد باشد؛ اگرچه نمود فیزیکی یک شخص علامت مهمی در تعاملات اجتماعی است و مردم با افراد دیگر به طور متفاوت بر مبنای جنسیت، نژاد، سن، قومیت، ناتوانی فیزیکی و جذابیت‎شان رفتار می‎کنند و سلسله مراتب قدرت اجتماعی همچنین می‎تواند مبتنی بر علایم فیزیکی باشد، با این حال رفتارهای با واسطه کامپیوتری به عنوان یک فیلتر کاهش‌دهنده تعداد علایم اجتماعی که برای اشخاص در دسترس هستند، یک زمین بازی مساوی‎تر برای ارتباط‌گران خلق می‎کند که بدون این علایم افراد از طرح‌ریزی کلیشه‎ها برای دیگران ناتوان هستند و بنابراین، انتظارات برای رفتار برمبنای این کلیشه‎ها کاهش می‎یابد. همچنین گمنامی در ارتباطات میان فردی کامپيوتری اعضای موقعیت‎های پایین‎تر را از ایفای نقش اجتماعی سنتی آزاد می‎کند. محققانی مانند دوبروسکی، کیسلر و ستنا می‎پندارند که در غیاب این علایم، اشخاصی که به طور سنتی در قدرت اجتماعی پایین‌تر هستند (مانند زنان، اعضای گروه‎های اقلیت، اشخاص ناتوان)، باید در محیط اینترنتی قدرتمندتر باشند (همان: 3045).
مدل هویت اجتماعی تئوری تأثیرات غیرفردی (اس. اِی. دی. ای) مدل دیگری است که به بحث گمنامی در ارتباطات با واسطه کامپیوتری می‎پردازد. این تئوری شامل دو جزء شناختی و استراتژیک ارزیابی تأثیر گمنامی در ارتباطات کامپیوتری است: کیمبرلی شرح می‎دهد که جزء شناختی به این مسئله می‎پردازد که گمنامی چگونه واسطه پویایی گروهی و رفتار اشخاص در گروه‎ها و یکی شدن اشخاص با گروه می‎شود. دوم جزء استراتژیک است که شامل استفاده گمنامی در ارتباطات کامپیوتری به عنوان تلاشی برای دستیابی به نتایج سودمند می‎شود. اسپرز و لیا بحث می‎کنند که تأثیر گمنامی بر نرم‎های اجتماعی در خدمات ارتباطات کامپیوتری در زمان هویت جمعی (یکی شدن فرد با گروه) قوی است و هنگامی که هویت فردی اشخاص برجسته‎تر می‎شود، ضعیف می‎شود (یعنی هویت قوی‌تر با خود اشخاص تا با گروه). در نتیجه نرم‎های اجتماعی زمانی بیشتر برای پیروی مورد توجه اعضای گروه قرار می‎گیرند که اشخاص حس بالای هویت جمعی دارند، یعنی هویت فردی‌شان پایین‌تر است (کیمبرلی، 2006:3047 و 3048).
جنبه دیگری که کیمبرلی به آن اشاره می‎کند، استفاده از گمنامی افراد یک گروه ثانویه برای مخالفت با یک گروه اصلی قدرتمند است. این استفاده از گمنامی هنگامی که یک گروه اقلیت از فواید گمنامی برای ارائه نگاهی در مخالفت یا بدنامی نزد گروه اصلی قدرتمندتر استفاده می‎کنند، به کار می‎آید (همان).
همچنین فلیکس توضیح می‎دهد که تئوری اس. ای. دی. ای به عنوان دلیل هنجاری پدیده‎های غیر فردی ارائه شده است و تأثیرات غیر فردی را در ارتباطات کامپیوتری به عنوان نتایج نرم‎های خاص گروهی در موقعیت‎های شلوغ توضیح می‎دهد. مدل توضیح می‎دهد که وقتی هویت اجتماعی برجسته است و مردم خودشان را بیش از یک شخص یعنی به عنوان اعضای گروه تعریف می‎کنند، گمنامی اعضای گروه توجه به تفاوت‎های میان فردی را کاهش خواهد داد در حالی‎که برجستگی و هویت اجتماعی گروه را افزایش می‎دهد (فلیکس،2005،1662). بنابراين،‌ گمنامی حداقل دو تأثیر دارد: گمنامی سطح لذت اجتماعی در اشخاص را کاهش می‎دهد. به طور همزمان سطح پرخاشگری یا حداقل ارتباطات ناگوار (نامطبوع) با آزادی اشخاص در حال افزایش است. اما فقدان بسیاری از ارتباطات بصری و اجتماعی شرایطی برای رشد تخیل خود کاربر است. گمنامی به عنوان بخشی از جذابیت سحرآمیز ارتباطات کامپیوتری فرض شده است.» (پراپ روتنیک11 ،2004: 2). هنگامی که مدل اس. اِی. دی. ای ارائه شد، مفاهیم گمنامی و موقعیت گروه در فضای تکنولوژی‎های نوین ارتباطی و اطلاعاتی به خصوص در مورد خدمات اینترنت مثل چت، ایمیل، گروه‌های خبری و غیره به کار رفت؛ یعنی جایی که تعاملات اجتماعی و ارتباطات عناصر کلیدی را تشکیل می‎دهند.
این چارچوب نظری به ما کمک می‎کند تا پیش از ورود به بحث رسانه‎های اجتماعی به لحاظ ماهيتي ماهیتا کاربردهایی بسیار فراتر از یک ارتباط ساده از طرق چت، ایمیل و وبلاگ فراهم می‎کنند، با کارکردهای جماعت‌ها و گروه‎های اینترنتی آشنا شویم. هرچند تحقیقات در حوزه ارتباطات با واسطه کامپیوتری به طور عمده بر مفهوم گمنامی متمرکز شده است و در این مقاله نیز به آن پرداخته شد، باید توجه داشت که پایه شکل‌گیری شبکه‎های اجتماعی مجازی در سیر تاریخی آن‌ها عمدتاً با هدف تداوم شبکه‎های اجتماعی واقعی و دوستی‎های واقعی بوده است؛ هرچند که در ادامه رشد این شبکه‎ها، ارتباط غریبه‎ها و بحث گمنامی نیز به شکلی جدی‎تر مطرح شد.

رسانه‎های اجتماعی یا سایت‎های شبکه اجتماعی
«از سال 1979 اولین فضای شبکه‎ای را تام تراسکات و جیم الیس از دانشگاه داک ایجاد كردند.» (کاپلان و هنلین12، 2010: 60). البته شبکه‎ای که آن‌ها ایجاد کردند با مفهومی که ما امروزه از رسانه اجتماعی درک می‌کنیم تفاوت‎هایی عمده دارد. رسانه اجتماعی در نزدیکی هزاره جدید پا به عرصه وجود گذاشت: «زمانی که بروس و سوزان ابلسون دفتر خاطرات روزانه را ایجاد کردند.» (همان). نویسندگان این شبکه اجتماعی اولیه به صورت آنلاین اقدام به نوشتن مطالب خود در آن می‎کردند. این دفتر خاطرات گروهي را تشکیل می‎داد. "اصطلاح "وبلاگ" اولین بار در همان زمان و به صورت مختصرشده یعنی "بلاگ"، یک سال بعدتر استفاده شد، زماني كه یک بلاگر به شوخی اسم "وبلاگ را" به "وی بلاگ13" تغییر داد. افزایش دسترسی به اینترنت پرسرعت محبوبیت این مفهوم را در جهت ایجاد سایت‎های شبکه اجتماعی همچون مای اسپیس (در 2003) و فیس بوک (در 2004) اضافه کرد. این رشد قدم به قدم اصطلاح رسانه اجتماعی را ابداع کرد و آن را به برجستگی امروزي‌اش رساند.» (همان).
کاپلان و هنلین برای ارائه تعریفی از رسانه اجتماعی سعی می‎کنند عمده‎ترین مفاهیم مشابه آن را شرح داده و نکات تمایز آن‌ها را برجسته كنند. دو مفهومی که تا حدودی مشابه مفهوم رسانه‎های اجتماعی‌اند، مفاهیم وب2 14و محتوای عمومی‌شده کاربری (یو. جی. سی)15 هستند. وب 2 اصطلاحی است که اولین بار در سال 2004 استفاده شد تا راه جدیدی برای انتشار محتوا و کاربردهای کوتاه از سوی اشخاص باشد. این محتوا با همكاري و به روشی مشارکتی به طور مستمر به وسیله همه کاربران تغییر می‎یابد. محتوای عمومی‌شده کاربری نیز اصطلاحی است که در 2005 عمومیت یافت و به طور معمول برای توصیف کردن اشکال مختلف محتوای رسانه‎ای به کار می‎رود که به طور عمومی قابل دسترس باشد و به وسیله کاربران نهایی تولید شده باشد. محتواهای عمومی‌شده کاربری باید سه نیاز اساسی را برآورده کند: 1. باید روی وب‎سایت مورد دسترس عموم یا روی سایت شبکه‎های اجتماعی قابل دسترس گروه منتخب مردم منتشر شود، 2. باید حجم خاصی از تلاش‎های ایجادکننده را نشان دهد؛ 3. در نهایت باید خارج از روزمرگی و تمرینات حرفه‎ای خلق شده باشد (کاپلان و هنلین،2010: 61). کاپلان و هنلین با توضیح این دو مفهوم مشابه و با استفاده از آنها اظهار می‎کنند که رسانه اجتماعی یک گروه از کاربردهای مبتنی بر وب است که بر پایه‎های تکنولوژیکی و ایدئولوژیکی وب 2 ساخته شده و خلق و تبادل محتوای عمومی‌شده کاربران را فراهم می‎کند (همان).
کاپلان و هنلین یک طرح برای طبقه‎بندی انواع رسانه‎های اجتماعی براساس تئوری حضور اجتماعی، ثروت رسانه‎ای، بیان خود و افشاي خود ارائه کرده‌اند که بر اساس آن شش نوع متفاوت از رسانه اجتماعی یعنی پروژه‎‌هاي مبتنی بر همکاری، وبلاگ‎ها و میکروبلاگ‎ها، جماعت‎های محتوایی، سایت‎های شبکه اجتماعی، جهان بازی مجازی و جماعت‎های مجازی قابل شناسایی است (ویکی‌پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89).
به این ترتیب، شبکه‎های اجتماعی یکی از انواع رسانه‎های اجتماعی محسوب می‎شوند. كاربردهاي سایت‎های شبکه اجتماعی آن است که کاربران را از طریق ایجاد پروفایل اطلاعات شخصی و دعوت کردن از دوستان و همکاران برای دسترسی به پروفایل و ایمیلشان، قادر به اتصال با یکدیگر و ارسال پیام‎های لحظه‎ای می‎کنند. این پروفایل‎های شخصی می‎تواند هر نوع از اطلاعات را از جمله عکس، ویدئو، فایل‎های صوتی و وبلاگ‎ها شامل شود (کاپلان و هنلین،2010: 63). میان سایت‎های شبکه اجتماعی و سایر مفاهیم مانند جهان مجازی نیز مشابهت‎هایی به چشم می‌خورد. پاپ درخصوص این مشابهت می‎نویسد: «سایت‎های شبکه اجتماعی مثل مای‌اسپیس، و لینکدین با جهان‌‌های مجازی در عرضه کردن میزان خاصی از تعامل و ارتباطات مجازی مشابه هستند و هنوز کاربران از خلق یک آواتار برای تعامل با دیگران بی‎نیازند و بیشتر تعاملات به طور ناهمزمان با تأخیر زمانی صورت می‌گیرد.» (پاپ16، 2009: 3). مثال‎های مشهور این نوع شبکه‎های اجتماعی، فیس بوک، مای‌اسپیس، تگد، سای‎ورلد، های‎فایو، زینگ، ارکات، و لینکدین هستند، اما از میان این سایت‎ها فیس بوک و مای‌اسپیس از جایگاهی خاصي در میان کاربران برخوردارند و ریشه این دو سایت نیز به شبکه اجتماعی فرنداستر بازمی‎گردد.

ظهور سایت‎های شبکه اجتماعی؛
فرنداستر، مای‌ا‎سپیس و فيس بوك
«فرنداستر، فيس بوك و مای‌ا‎سپیس سه شبکه اجتماعی کلیدی هستند که چشم‌انداز تجارت، فرهنگ و پژوهش را شکل داده‌اند.» (بوید17، 2007: 4). فرنداستر در سال 2002 برای رقابت با سایت مچ.کام18 ایجاد شد. وجه تمایز این سایت با سایت‎های دیگر ملاقات آنلاین این بود که سایت‎های دیگر به معرفی و آشنایی غریبه‎ها با یکدیگر می‎پرداختند اما فرنداستر سیاست خود را بر ملاقات دوستان با دوستان قرار داد. طراحی اولیه فرنداستر، کاربران را از مرور پروفایل‎های افرادی که چهار درجه دورتر بودند محروم می‎کرد. (بوید،2007: 5). این سایت تا 300 هزار کاربر از طریق معرفی دهان به دهان (زبانی) تا قبل از می 2003 که تحت پوشش مطبوعات سنتی قرار گرفت به دست آورد. پس از پوشش رسانه‎ای محبوبیت فرنداستر بیشتر شد و کاربران زیادی عضو آن شدند، اما برخی مشکلات اجتماعی و تکنیکی آن موجب شد جوابگوی رشد فزاینده کاربران نباشد، بنابراين،‌ برخی کاربران که از این خدمات ضعیف رنجیده بودند ایمیل را جایگزین فرنداستر کردند (همان: 4). در مجموع بسیاری از پذیرندگان اولیه فرنداستر، به سبب ترکیب دشواری‎های تکنیکی، برخوردهای اجتماعی و گسستگی اعتماد بین کاربران و سایت آن را ترک کردند. در همان زمان که محبوبیت فرنداستر در ایالات متحده کم شد، محبوبيت آن به سرعت در فیلیپین، سنگاپور، مالزی و اندونزی زیاد شد (همان: 5).
مای‌ا‎سپیس سایت شبکه اجتماعی دیگری بود که در سال 2003 برای رقابت با شبکه‎های دیگری مانند فرنداستر در سانتامونیکاي کالیفرنیا شروع به کار کرد. هدف مؤسسان آن جذب کاربران قهرکرده فرنداستر بود (بوید، 2007: 5). پس از شکل‌گیری شایعاتی درباره پولی شدن سیستم فرنداستر، کاربران فرنداستر پیام‎هایی برای پیوستن به سایت‎های اجتماعی جایگزین مانند مای‌ا‎سپیس برای یکدیگر ارسال می‎کردند. به این ترتیب، رشد بیشتر مای‌ا‎سپیس از ناحیه کاربران جداشده از فرنداستر بود و نه پذیرندگان اولیه آن (همان: 6).
نگاهی به مراحل رشد مای‎اسپیس نشان می‎دهد که این سایت بخشی از رشد خود را مدیون استقبال باندهای موسیقی و طرفدارانشان بود البته مای‌ا‎سپیس با این هدف شروع به کار نکرده بود. ایجاد پروفایل از سوی باند "ایندی راک" از ناحیه لس‌آنجلس، تبلیغ بلیت‎هاي وی. آی. پی کلوب‎های محبوب، تماس مای‎‌اسپیس با موسیقیدانان محلی و جلب حمایت آن‌ها و در مجموع روابط همزیستی بین باندها و طرفدارانشان، کمک کرد تا مای‎‌اسپیس بیشتر از کاربران فرنداستر قبلی توسعه یابد (همان: 6). مای‌اسپیس از طریق امکان اضافه کردن منظم ویژگی‎هایی مبتنی بر خواست کاربر متمایز شد. این سایت به کاربران اجازه می‎داد صفحاتشان را شخصی‎سازی کنند. نوجوانان بدون داشتن شباهت با کاربران قدیمی در 2004، به مای‌ا‎سپیس پیوستند؛ بیشتر نوجوانان هرگز عضو فرند استر نبودند. بعضی از آن‌ها صرفاً به این دلیل که می‎خواستند با باندهای محبوبشان مرتبط شوند به آن پیوستند. دیگران به واسطه اعضای فامیل قدیمی‎تر به سایت معرفی شدند. همزمان که نوجوانان شروع به عضویت کردند، دوستانشان را نيز تشویق کردند که به آن بپیوندند. مای‌ا‎سپیس سیاست کابری‎اش را تغيير داد تا به کوچک‌ترها اجازه عضویت دهد و همان‌طور که سایت رشد کرد؛ به سه جمعیت متمایز تقسيم شدند: موسیقيدانان/ هنرمندان، نوجوانان و جمعیت فارغ‎التحصیل شهري در جولای 2005 یک شرکت خبری، مای‌اسپیس را به قيمت 580 میلیون دلار با هدف جذب توجه رسانه‎های جمعی خرید. از آن زمان به بعد موضوعات امنیتی مای‌ا‎سپیس را آزار داد. سایت در یک سریال مربوط به تعامل جنسی بین خردسالان و بزرگسالان درگیر شد وحشتي اخلاقی مرتبط با شکارگران جنسی به‌سرعت منتشر شد. هرچند این مسئله اغراق‌آمیز به نظر مي‌رسد. همزمان با مای‌ا‎سپیس كه توجه رسانه‎ها را در ایالات متحده جذب كرده بود، شبکه‎های اجتماعی زیادی ایجاد شدند و رشد کردند (بوید،2007: 6).
فیس بوک برخلاف مای‌ا‎سپیس که مخاطبی گسترده و عام داشت، کار خود را از یک جمعیت ویژه آغاز کرد. فیس بوک به عنوان شبکه اجتماعي مخصوص هاروارد در اوایل 2004 شروع به کار کرد. کاربران با پیوستن به آن از یک آدرس پست الکترونیک با پسوند Harvard.edu برخوردار می‎شدند. فیس بوک تلاش در حمایت از دانشگاه‎های دیگر، همزمان با نیاز به ارائه ایمیل آدرس دانشگاهی مرتبط با آن مؤسسات سبب می‎شد دریافت کاربران از آن به عنوان یک جماعت صمیمی و خصوصی باشد (بوید، 2007: 7).
با شروع سپتامبر 2005، فیس بوک در ميان دانش‌آموزان دبیرستان‎ها، حرفه‎ای‎های درون شبکه‎های سازمانی و در نهایت همه توسعه همگاني یافت. باز کردن عضویت به این معنی نبود که کاربران جدید می‎توانستند به راحتی به شبکه‎های بسته دسترسی داشته باشند، با این حال دسترسی به شبکه دبیرستان به درخواست عضویت نیاز داشت. تنظیم دسترسی به پروفایل و امکان شخصی‌سازی آن، اضافه کردن کاربردهایی به پروفایل از جمله امکانات فیس بوک است. علاوه بر سه شبکه اجتماعی مطرح‌شده، شبکه‌های اجتماعی مهم دیگری نیز ايجاد شدند که هر کدام مخاطبان خاص خود را یافت که در ادامه به تاریخچه و ویژگی‎های برخی از آن‌ها می‎پردازیم.

تاریخچه برخی سایت‎های شبکه‎ اجتماعی فراگیرتر
همچنان که توضیح داده شد، کاپلان و هنلین، شبکه‎های اجتماعی را یکی از شش نوع رسانه اجتماعی می‌‌آوردند. شبکه‎های اجتماعی هرچند اکثراً از ایالات متحده و بعضاً اروپا آغاز به کار کردند، مکان رشد و نمو اصلی برخی از آن‌ها نقاط دیگری بود؛ برای مثال شبكه‌هايي چون ارکات، های‎فایو و سایورلد. برخی شبکه‎ها نیز براساس موضوعات اصلی موردتوجه خود، مخاطبانشان را از قشر خاصی یافتند و در همان مسیر به رشد و توسعه خود ادامه دادند، مانند لینکدین و زینگ. تگد نیز یکی ديگر از شبکه‎های اجتماعی با جمعیت کاربری بالاست. حال تاریخچه کوتاهی از همه این شبكه‌ها با تأکید بر مهم‌ترین خصایص آن‌ها ارائه می‎شود.

1 لینکدین
لینکدین یکی از شبکه‎های اجتماعی است که وجه تمایز آن از شبکه‎های معروفی مانند مای‎‌اسپیس و فیس بوک در ارائه خدمات تجاری است. آن شبکه‎ها از طریق جمع کردن مخاطبان گسترده در یک سایت و به تبع آن جذب تبلیغات، کسب درآمد می‎کنند، اما کار ویژه لینکدین طراحی سایت با هدف اصلی کسب درآمد و توسعه فعالیت‎های تجاری است. لینکدین برای حرفه‎ای‎های 25-65 ساله طراحی شده است، و برخی ویژگی‎های آن رایگان است و بخش اصلی آن، ایجاد یک سرویس اشتراکی است. رقیبان لینکدین سایت‎هایی همچون زینگ، دوستنگ19 و ایکادمی20 هستند. لینکدین در سال 2007 دو جايزه وبي21 به دليل سرویس‎ها و شبکه اجتماعی خود به دست آورد (منبع اینترنتی: سایت کرانچ‌بیس22، تاریخ مشاهده 19/9/89). لینکدین با بیش از 67 میلیون کاربر در حال ارائه 150 صنعت در سراسر جهان، یک سایت شبکه حرفه‎ای در حال رشد است که اجازه می‎دهد اعضای آن تماس‎های تجاری، جست‌وجوی مشاغل و یافتن مشتریان بالقوه را داشته باشند. اشخاص می‎توانند پروفایل حرفه‎ای خودشان را که می‎تواند به وسیله دیگران در شبکه‎شان مرور شود، داشته باشند. همچنين پروفایل افراد موردتماس با خودشان را مرور کنند (همان). نحوه مشاهده پروفایل کاربران در لینکدین توسط یک مرورگر، بستگی به میزان پرداخت او برای یک اکانت (حساب کاربری) دارد (بوید، 2007: 2).
کنستانتین گریک یکی از اعضای مؤسس شبکه لینکدین در گفت‌وگويی مطبوعاتی در پاسخ به تفاوت میان مدل تجارت لینکدین و تفاوت آن با فیس بوک و مای‌اسپیس می‎گوید: «مردم ممکن است تماس‎هایشان را که در شبکه‎های دیگری مانند مای‌اسپیس و فیس بوک است رها کنند، اما تجارت یک سرمایه‌گذاری تکاملی است. برای یک فرد 25 ساله نیازهای اجتماعی در پس‌زمینه هستند؛ اما برای کسانی که در انتهای دهه 30 هستند و که ازدواج کرده و فرزند دارند، نیازهای اجتماعی آن‌قدر زیاد نیست، بلکه نیازهای حرفه‎ای در پس‌زمینه قرلر دارند.» وی تجارت لینکدین را حول خدمات بیمه می‎داند و توضیح می‎دهد: «کاربران به طور متوسط 200 تا 300 دلار و بعضی 2000 دلار در سال می‎پردازند. یک مشاور کاریاب دوبار در ماه به لینکدین می‎رود و پنج سرچ انجام می‌دهد و 14 نفر را می‎یابد. او 7 نفر را به یک مشتری نشان می‎دهد. کسی هم سه بار مصاحبه می‌کند و یکی را کرایه می کند. در مجموع مشاوره کاریاب 30 هزار دلار به دست می‎آورد (منبع اینترنتی: بیزنس ویک23، تاریخ مشاهده 19/9/89 ).
2 زینگ
یکی دیگر از سایت‎های شبکه اجتماعی حرفه‎ای که مانند لینکدین بر افراد تاجر تمرکز دارد، زینگ است. زینگ که در 2003 ایجاد شد، بیش از یک کتاب راهنمای تماس‎های تجاری دارد كه به گونه‎ای عمل می‎کند که اعضای آن قادرند افراد حرفه‎ای، فرصت‎ها و امتیاز‌ها را به واسطه ظرفیت اکتشاف منحصر به فرد خود و ابزارهای مدیریت تماس‎های پیشرفته به دست آورند. زینگ يك شبکه اجتماعی اروپایی برای حرفه‎ای‎های تجارت است که كاربران آن اخیراً (در سال2010) از 10 میلیون کاربر ثبت‌نامی گذشته است. هرچند سایت رقیب لینکدین ادعا می‎کند 75 میلیون عضو دارد. زینگ به طور طبیعی با ریشه‎های آلمانی‎اش دیده شده، و به طور خاص در کشورهای آلمانی‌زبان مورد توجه است، یعنی جایی که 2/4 میلیون از 10 میلیون کاربر کنونی‎اش وارد آن شده‌اند. بازار بین‎المللی هسته زینگ، ترکیه و اسپانیا هستند. زینگ رشد سریع عضویت را با به دست آوردن نزدیک یک میلیون کاربر در اسپانیا تجربه کرده است (منبع اینترنتی: تک‌کرانچ24، تاریخ مشاهده 19/9/89). زینگ مسیر طولانی را برای تبدیل شدن به یک شبکه اجتماعی طی کرد. گروه هدف آن«مردم تاجر جهان» بودند و کمپانی با افزودن برخی ویژگی‎ها، ساخت شبکه، و ساده کردن مدیریت تماس‎ها در این مسیر تلاش کرد. زينگ علاوه بر دفتر اصلی در هامبورگ، دفاتری نيز در بارسلونا، میلان، استانبول و پکن دارد. (منبع اینترنتی: کرانچ بیس25، تاریخ مشاهده 19/9/89)

3 تگد
تگد یک سایت شبکه اجتماعی است که در 2004 در سانفرانسیسکوي کالیفرنیا (ایالات متحده امریکا) توسط جرج تیسنگ و جوهان شیلر اسمیت تأسیس شد. این سایت به اعضای خود اجازه می‎دهد گیم بازی کنند و در برچسب‎ها و هدایای مجازی سهیم شوند و افراد جدیدی را برای عضویت پیشنهاد می‎کند که همدیگر را مبتنی بر علایق سهیم‌شده ملاقات ‎کنند. کاربران تگد بعد از ثبت‌نام با یک اکانت رایگان می‎توانند صفحه پروفایلشان را شخصی و عکس و آلبوم‎ آپلود کنند، پیام‎های دیگر کاربران را دریافت کنند، بیوگرافی خود و علایق‎شان را بفرستند، همچنين چشمک‎های مجازی برای دوستي با دیگران و آپدیت‎هایی برای آگاه کردن دوستانشان از اعمال‌شان بفرستند. كاربران می‌توانند دیگر کاربرانی را که اخیراً پروفایلشان را مرور کرده‌اند ببینند.
تگ‎های مجازی به دوستانشان بفرستند، ویدئو و هدایای مجازی برای دوستانشان بفرستند. نيز چت‌روم‌های مجازی در زمان واقعی داشته باشند. تگد ماهانه فقط 3/6 میلیون بازدیدکننده از ایالات متحده و 6/21 میلیون بازديد كننده در جهان دارد. تگد به طور گسترده برای ارسال کردن حجمی از ایمیل‎های فریبنده مورد انتقاد قرار گرفته و از سوی دادگاه جریمه شده است. همچنین تگد در فوریه 2009 به دلیل محتوای نامناسب در قطر فیلتر شد. تگد یکی از 10 سایت دارای بیشترین بازدید در قطر بود. در ژانویه 2010 تگد یک عضو از کنسرسیوم تبلیغات رسانه‎ اجتماعی شد که هدف آن افزایش تبلیغات و تسهیل همکاری میان شبکه‎های اجتماعی، تبلیغ گران و محققان بازار است (منبع اینترنتی: ویکی‌پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89). هدف تگد در ابتدا نوجوان‌هاي امریکایی بود. تگد در اكتبر 2006 برای نوجوانان سيزده ساله و بالاتر گشوده شد و هنوز حدود امنیتی را برای کاربران زیر 18 سال رعایت مي‌كند. کاربران بالای 16 سال و عموم نمی‌توانند پروفایل سنین 13 و 14 سال را مرور کنند و پروفایل‌های سنین 15 و 16 سال برای عموم و کاربران بالای 18 سال خصوصی هستند. تگد در رعایت حدود امنیتی کاملاً موفق نبوده و کومو در یک کنفرانس خبری تگد را به عنوان یکی از بدترین شبکه‎های اجتماعی دانست که ما با آن مواجه شده‎ایم (منبع اینترنتی: ویکی‌پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89).

4 ارکات
گوگل در سال 2003 پیشنهاد کرد، فرنداستر را خریداری کند، اما این پیشنهاد از سوي آن شرکت پذيرفته نشد. گوگل سعی کرد یک پروژه رقیب ایجاد کند که نتیجه آن ارکات بود. ارکات در ژانویه 2004 آغاز به کار کرد. اعضای اصلی ارکات از طریق دعوت‌نامه عضو شدند. در سال اول، ایالات متحده بیشتر تعداد کاربر را داشت، اما برزیلی‏ها از طريق يكديگر شروع به پذیرفتن و دعوت کردن دوستانشان کردند. برزیل به لحاظ تعداد كاربر از ایالات متحده پیشی گرفت و ارکات تبدیل به محبوب‌ترين شبکه اجتماعی در برزیل شد.
امریکایی‏ها شروع به ترک سرویس برای پیوستن به دیگر سایت‎های شبکه اجتماعی از جمله مای‌اسپیس و فرنداستر کردند. در سال 2007 ارکات تعداد زیادی از هندی‌ها را به خود جذب کرد. استفاده از موبایل برای کاربران آسان شده بود و برای کاربران با اینترنت کم‌سرعت در سال 2008 امکان فعالیت بود (ویکی‌پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89). به تعبیر بوید یک «هجوم برزیلیایی» ارکات را سایت شبکه اجتماعی برزیل كرد (بوید، 2007: 5).ارکات یک وب‌سایت شبکه اجتماعی محسوب می‏شود که گوگل مالک آن است. ارکات از وب‌سایت‌هایي است كه بیشترین بازدیدکننده را در هند و برزیل دارد. در آوریل 2010، 48 درصد کاربران ارکات از برزیل، 39 درصد از و 2/2 ایالات متحده بودند. به دلیل همین میزان بازدید بالا بود که گوگل در اگوست 2008 اعلام کرد که ارکات به طور کامل در برزیل به وسیله گوگل برزیل مدیریت و اداره می‌شود. در اکتبر 2010 ترافیک الکسا نشان داد كه ارکات 81 مین در جهان است. اين وبسایت به طور رایج بیش از 100 میلیون کاربر فعال جهانی داشت. هر فرد 18 ساله یا بالاتر می‌توانست به ارکات بپیوندد (ویکی پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89).

5 سای‏ورلد
سای‎ورلد به عنوان یک فروم کره‎ای در 1999 شروع به کار کرد و ویژگی‎های شبکه اجتماعی را در 2001 به سایت اولیه اضافه کرد (بوید، 2007: 4). سای‌ورد در کره تبدیل به بخشی جدایی‌ناپذیر در زندگی روزمره شده است. یک تحقیق در 2006 نشان می‎دهد كه 85 درصد پاسخگویان «حفظ و تقويت شبکه اجتماعی از پیش موجود را به عنوان انگیزه اصلی برای استفاده از سای‌ورلد عنوان کرده‌اند (بوید، 2007: 10). سای‌ورلد یک سرویس آنلاین است که فضاهایی برای کاربران خود به منظور ارتباط برقرار کردن با سایر کاربران فراهم می‎کند. سای‌ورلد ویژگی‎های وبلاگ شخصی و یک وبسایت چندرسانه‎ای تعاملی را ترکیب کرده و به مخاطب ارائه می‎دهد. سای‌‌ورلد در واقع مقداری از امکانات مای‌ا‎سپیس، هابو هتل، فیس بوک ، یوتیوب و لینکدین را دارد، اما مدعی است از آن‌ها کپی نکرده؛ زيرا زیر از نظر تقدم زمانی قبل از آن‌ها ایجاد شده است.
براساس سرویس نظارت مالی کره در 2006، فروش از سای‌ورلد بزرگ‌ترین سهم با 43 درصد بود و در ادامه تبلیغات آنلاین با 25 درصد قرار داشت. معرفی مؤسس سای‌ورلد آقای یانگ جون هیونگ، دکترای علوم مدیریت بیان کرده است که در ابتدا می‌خواست یک سرویس ملاقات همچون مچ.کام را توسعه دهد، اما فهمید که جامعه کره به یک فراگرد معتبر آنلاین قوی نیاز دارد تا اعتمادي کافی به ساختن سرویس موفق داشته باشد.
مهم‌ترين تحولات سای‌ورلد بدين قرار است: در سال 2000، سای‌ورلد 2، در 2001 آپ شدن سرویس مینی هومپی و سای‌ورلد 3، در 2002 ایجاد خدمات مینی روم و مغازه موسیقی و مشارکت با شبکه هیئت علمی مدارس، در 2004 ایجاد نسخه موبایلی و داشتن بالای 10 میلیون کاربر، در 2005 ایجاد سای‌ورلد چینی، به روز شدن سای‌ورلد 5، ایجاد سای‌ورلد ژاپنی، بیش از یک میلیون کاربر در سای‌ورلد چینی، در 2006 ایجاد خدمات کودکان سای‌ورلد، پذیرش تکنولوژی وب 2، ایجاد سای‌ورلد ویتنامی، ایالات متحده، تایوان و آلمان (منبع اینترنتی: سای‌ورلد، تاریخ مشاهده 19/9/89).
6 های‏فایو
های‌فایو یک سایت شبکه اجتماعی است که کمپانی آن در 2003 به وسیله رامو یالامانچی تأسیس شد. های‌فایو بیشتر در کشورهای کوچک‌تر امریکای لاتین پذیرفته شد. در های‎فایو کاربران یک پروفایل آنلاین به منظور نمایش اطلاعاتی مثل علایق، سن و اهلیت ایجاد و عکس‎هایی آپلود می‎کنند که کاربران دیگر می‎توانند در مورد آن‌ها اظهار نظر کنند. های‌فایو همچنین اجازه می‎دهد کاربران آلبوم عکس شخصی ایجاد کنند، گیم‎های آنلاین بازی کنند و یک فایل موسیقی اجراشونده در پروفایل خود بگذارند. کاربران می‎توانند درخواست دوستی خود را از طریق ایمیل به کاربران دیگر بفرستند (ویکی‌پدیا، تاریخ مشاهده 19/9/89). در اواخر 2010 های‌فایو از یک شبکه اجتماعی به یک بازی اجتماعی تبدیل شد و به همین دلیل در همان سال کمپانی بازی‎های اجتماعی را خرید. های‏فایو ماهانه 7/2 میلیون بازدیدکننده امریکایی و 1/46 میلیون بازدیدکننده جهانی دارد (منبع اینترنتی: کوانکست، تاریخ مشاهده 19/9/89).

نتیجه‏گیری
هدف این مقاله ارائه رویکردی تاریخی از نحوه شکل‌گیری و رشد شبکه‎های اجتماعی اصلی بود که برخی از آن‌ها در ایران مورد توجه و استقبال کاربران قرار گرفته‌اند. هرچند ارتباطات با واسطه کامپیوتری تفاوت‎های عمده‎ای در ارتباطات میان‌فردی ایجاد کرده شبکه‎ها‎ی اجتماعی با امکان داشتن چندین امکان همزمان توانستند خود تحولی دیگر در این دنیای ارتباطی جدید ایجاد کنند.
داشتن پروفایل شخصی که در آن مشخصات اصلی، عکس و ویدئو یک عضو سایت قرار داده می‎شود و فرد می‌تواند این پروفایل را با دوستان خود سهیم شود و از پروفایل آن‌ها دیدن کند، اساس شکل‌گیری شبکه‎های اجتماعی است، اما برخی از این شبکه‎ها در مسیر ایجاد و جذب مخاطب مسیری از نفوذ و فراگیری عمومی را پشت سر گذاشته‌‌اند. مای‌اسپیس به دلیل بهره‌گیری ناخواسته از گروه‎های موسیقی و در واقع به سبب طرفداران و محبوبیت خاص این گروه‎ها رشد و توسعه سریعی يافت. فیس بوک نیز اساساً با هدفی آموزشی در دانشگاه هاروارد آغاز به کار کرد و از مدرسه‎ای به مدرسه‌ای دیگر توسعه یافت و احساس یک گروه خصوصی و صمیمی را میان کاربران خود ایجاد کرد، تا امروز که به عنوان یک شبکه اجتماعی عمومی میان کاربرانی با سلایق و پایگاه‎های مختلف اجتماعی گسترش یافته است. انواع دیگر شبکه‎ها نیز هرچند در یک جمع‌بندی نتوانستند موفقیت و فراگیری در حد دو شبکه مذکور به دست آورند، هر کدام سعی کردند بر مبنای یک ویژگی خاص به بقای خود ادامه دهند. برخی با مخاطبانی از یک منطقه جغرافیایی خاص ارتباط برقرار کردند، برخی مشخصاً با اهداف تجاری و کسب سود فعالیت کردند و طبقات خاصی از جامعه را به مخاطبان خود تبديل كردند،‌ مثل لینکدین و زینگ.
آنچه از مجموع مطالعه تاریخچه شبکه‎های اجتماعی و سیر تحولات آن‌ها به دست می‎آید، این است که اگرچه امروزه ممکن است شبکه‎های اجتماعی کاربردهای مختلف داشته و توسط اقشار و گروه‎های مختلف با اهداف مختلف استفاده شود، منشأ شکل‌گیری این شبکه‎ها در وهله اول تسهیل ارتباطات مجازی بوده اما مدیران این شبکه‏ها نیز همواره تلاش کرده‎اند برای جذب و حفظ مخاطبانشان به توسعه امکانات و تجهیزات و دامنه انتخاب‏های فردی‌تر مخاطب بیفزایند تا کاربران احساس کنند می‎توانند از طریق شبکه‎ها هر نوع محتوایی را در اختیار دوستانشان قرار دهند و هر نوع نیازی که در این زمینه دارند برطرف شود. بنابراين، کارکردهای این شبکه نه تنها از جامعه‎ای به جامعه دیگر که از فردی به فرد دیگر متنوع است و نمی‎توان برای شبکه‎های اجتماعی که خواست و علایق کاربران تعیین‌کننده محتوای آن‌هاست، هدف و اراده‎ای ویژه و مستقل قائل شد، بلکه باید پذیرفت که هرچند مدیران این سایت‎ها به طور عمده فعالیت‎های خود را معطوف به جذب مخاطبان بیشتر و سود بیشتر کرده‌اند، این اهداف مدیران با توجه به علایق و خواست کاربران جهت می‎یابد
منابع
فرهنگی، علی‌اکبر (1380)، ارتباطات انسانی، ج 1، چ5، تهران: دفتر خدمات فرهنگی رسا، 1380.
Boyd, D. M., & Ellison, N. B. (2007) “Social Networks Sites: Definition, History, and Scholarship. Journal of Computer-Mediated Communication”, 13(1), Article 11. http://jcmc.indiana.edu/vol13/issue1/boyd.ellison.html
Filix M., Jesus C, Luis G. (2005) “Anonymity Effects in Computer-Mediated Communication in the Case of Minority Influence”. Computers in Human Behavior. 23, 1660–1674.
Kaplan, A., Haenlein, M. (2010) “Users of the World, Unite! The Challenges and Opportunities of Social Media”. Business Horizons. 53, 59-68.
Kimberly M. C. (2006) “The Positive and Negative Implications of Anonymity in Internet Social Interactions”. Computers in Human Behavior. 3038-3065.
Papp, R. (2009) “Virtual Worlds and Social Networking: Reaching the Millennials”, Journal of Technology Research. 1-15.
Praprotnik, T (2004) “How to Understand Identity in Anonymous Computer-Mediated Communication?” Available in: http://www.hsd.hr/revija/pdf/1-2-2004/01-praprotnik.pdf
بیزنس ویک: تاریخ مشاهده: 19/9/89، قابل دسترس در:http://www.businessweek.com/technology/content/apr2006/tc20060410_185842.htm
تکرانچ: زینگ، تاریخ مشاهده: 19/9/89، قابل دسترس در: http://eu.techcrunch.com/2010/09/27/xing-10-million/
سایورلد، کامیونیتیز دامینیت، تاریخ مشاهده: 19/9/89 ، قابل دسترس در: http://communities-dominate.blogs.com
کرانچ بیس: لینکدین، تاریخ مشاهده 19/9/89، قابل دسترس در: http://www.crunchbase.com/company/linkedin
کرانچ بیس، زینگ: تاریخ مشاهده 19/9/89، قابل دسترس در: http://www.crunchbase.com/company/xing
کوانکست: های‎فایو، تاریخ مشاهده 19/9/89، قابل دسترس در: http://www.quantcast.com/hi5.com?country=US#traffic
ویکی‌پدیا: رسانه اجتماعی، تاریخ مشاهده: 19/9/89، قابل دسترس در: http://en.wikipedia.org/wiki/Social_media
ویكی‌پدیا، های‎فایو: http://en.wikipedia.org/wiki/Hi5_(website
ویکی‌پدیا، ارکات: http://en.wikipedia.org/wiki/Orkut
ویکی‌پدیا، تگد: http://en.wikipedia.org/wiki/Tagged
پی‌نوشت‌ها
1. Facebook/ 2. Myspace/ 3. Linkedin/ 4. Orkut/ 5. Tagged/ 6. Xing/ 7. Cyworld/ 8. Hi5/ 9. Filix/ 10. Kimberly/ 11. Praprotnik/ 12. Kaplan & Haenlein/ 13. We blog/ 14. Web 2/ 15. UGC/ 16. Papp/ 17. Boyd/ 18. Match.com/ 19. Doostang/ 20. Ecademy/ 21. Webby award/ 22. http://www.crunchbase.com/company/linkedin./ 23. businessweek/ 24.http://eu.techcrunch.com/2010/09/27/xing-10-million// 25. http://www.crunchbase.com/company/xing

 

» نسخه قابل چاپ     » ارسال صفحه برای دوستان

 

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61625507