خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » یادداشت سردبیر

 

 
 

فخر موسیقی به موسیقیدان است

رضا مهدوی

از نشانه‌هاي زمانه‌اي كه در آن به سر مي‌بريم، اين است كه هر از چند گاهي، اصطلاح يا تركيب تازه‌درآمده‌اي، بر بالهاي تيزپرواز امواج صوتي و تصويري و بر صفحة كاغذين مطبوعات و لوح بلورين مونيتورها و سايتهاي خبري مي‌نشيند و فضا را اشباع مي‌كند. چندان اشباع مي‌كند كه خود نيز به زودي از آن رنگ و جلاي اوليه و رونق نخستين مي‌‌افتد و به لقلقة زبان تبديل مي‌شود.
در اين باره و شايد با همين الفاظ كه در سطور بالا نوشته شده، در يكي از شماره‌هاي پيشين مقام موسيقايي، طرح مسئله كرده‌ايم. باور داريم كه طرح و مسئله‌اي اگرـ به خواست خدا ـ همراه با حسن نيت و صداقت باشد، امكان دارد كه باز هم به خواست خداوند بزرگ ـ در آينده‌اي نزديك يا دور به حل آن مسئله مددي برساند وگرنه اگر صرفاً هدف اين باشد كه حرفي زده شود و صفحه‌اي پر شود، مطلب و حديث قابل طرح فراوان است كه هيچ‌كدام بر كسي برخورنده نيست و رضايت همگان را هم جلب مي‌كند.
چندي است كه در محافل هنري و بعضي رسانه‌ها، اصطلاح يا تركيب جديد «موسيقي فاخر» رواج پيدا كرده و سر زبانها افتاده است. اضافه كردن انواع صفت به واژه «موسيقي» كار مشكلي نيست و مي‌توان كمتر از چند ساعت با اين تركيب‌سازي، صدها نوع «موسيقي + صفت» داشت. در اينجا، فرمول «موسيقي +‌ S» و {... و 3 و 2 و 1} = S است! از اين فرمول ساده رياضيات جديد استفاده كرديم تا واقع‌گرايي و در همين حال، طنز قضيه را بهتر بنمايانيم. معلوم نيست كه چنين اصطلاحي را چه كس يا كساني درست كرده‌اند. آيا مشاوران قابل اعتمادي دارند يا ندارند؟ آيا ذي صلاح هستند يا نيستند؟ و اصولاً تركيب‌سازي‌هاي لُغوي چه گرهي از گرههاي بي‌شمار كلاف در هم پيچيده موسيقي در اين كشور را باز مي‌كند؟ جواب به هر كدام از اين سؤالها خودش يك برنامه‌ گفت‌وگوي مفصل است! دورة ما هم كه دورة گفت‌وگو و حرف و سخن و نقل و قول است و ... عمل؟ تقريباً هيچ!
اما مي‌شود از منظر خوش‌بينانه‌تري نيز به اين موضوع نگريست و ـ‌ مثلاً ـ چنين فرض كرد كه پديد آمدن چنين اصطلاحاتي، از يك نياز فرهنگي اجتماعي مايه مي‌گيرد. همان طور كه اصطلاحاتي مثل «موسيقي علمي» و «موسيقي جهاني» نياز از همين احساس نياز يا بهتر بگوييم احساس كمبود (در زمينه موسيقي «علمي») و حتي احساس حقارت خود‌ْكم‌بيني (در زمينه موسيقي به اصطلاح «جهاني»!) بر مي‌‌آيد. افرادي كه روياي رسيدن به افق امروزي مغرب‌زمين را همانا چنگ زدن به طناب تكنولوژي مي‌دانند، از هر چه كه مارك "علم" و "علمي" داشته باشد، كوركورانه استقبال مي‌كنند و حتي شايد ح‍ُسن نيت هم براي كشور و مردمشان داشته باشند؛ همچنين افرادي كه عمق فرهنگ ملي خودشان را نشناخته‌اند و اصولاً نه درك درستي از مفهوم جهاني شدن دارند و نه شناختي از مفهوم قوميت و بوميت، اين اصطلاح عوام‌فريبانه را ع‍َل‍َم مي‌كنند كه بتوانند از اين راه حس برتري‌طلبانه‌شان را با تكيه‌گاهي مطمئن، ارضا كنند. پس، مي‌توان پنداشت كه عبارت «موسيقي فاخر» هم از نياز به داشتن آثار موسيقي‌اي بر مي‌آيد كه بيان‌كننده اين صفت باشد. الحاق صفت «فاخر» به موسيقي البته كار تازه‌اي نيست و مأخوذ از يك سخن مشهور استاد نورعلي برومند است: «ساز بايد فاخر نواخته شود» و براي مثال، از شعر سعدي به عنوان نمونه مثاليِ اين صفت ياد مي‌كرده‌اند.
راستي كه در نوازندگي استاد برومند (با همه كمبود در بيان روحية تغزل‍ّي) و ساز هنرمنداني مثل هرمزي، فروتن، شهنازي، صبا، محجوبي، مجد و آواز اديب و طاهرزاده و بنان و اميرقاسمي و اقبال، اين صفت مشخصه هنر ايراني به روشني حس مي‌شود. چه چيزي اين صفت و روحيه را به اجراهاي آنها بخشيده است؟ آيا صرفِ استفاده از رديف و يا سازهاي ايراني و كلام سعدي و حافظ و مولوي، تضمين‌كنندة وجود اين روحيه در اجراست؟ بي‌شك، خير. صبا و محجوبي و حسين ياحقي موسيقي خالص ايراني را با سازهاي غير ايراني مي‌نواختند و خوانندگان فوق‌الذكر هم هيچ‌ وقت رديف مشقي را در محافل هنري و استوديوهاي ضبط نمي‌خواندند و هر چه مي‌خواندند، اگرچه در چارچوب احساس و زيباشناسي رديف بود ولي اجراي مو به موي رديفهاي آوازي نبود. پس، نه ماتريال صوتي مي‌تواند موسيقي‌اي را فاخر كند و نه ابزار و آلات اجرا، بلكه اين شخصيت و درونيت نوازنده، خواننده، آهنگساز و يا ترانه‌سراست كه آن قطعه موسيقي را داراي اين روحيه مي‌سازد و چنين صفتي را شايسته آن مي‌داند. در اينجا به حرف استاد بزرگ، ابوالحسن صبا مي‌رسيم كه فرموده‌اند: «موسيقي، بسته به شخصيت است.»
تا اينجا از موسيقي دستگاهي و رديف مثال آورديم، در ديگر آثار مثل آهنگ ـ ترانه‌ها هم همين قاعده مشخص است.
موسيقي فاخر و غرورآفرين، موسيقي‌اي كه سازنده و نوازنده و شنونده را سربلند و سرافراز كند، هيچ نوع فرمول روشن و استاندارد و يا ابزار اجرايي مشخصي ندارد كه با آنها بتوان با خيال راحت خط توليد و انبوه‌سازي «موسيقي فاخر»(!) را به راه انداخت. صفات ثبتي كه از آنها ياد كرديم، به صورت يك جريان كيفيتي، روان و سيال، از ناخودآگاه فرد سازنده ـ نوازنده‌ـ اجراكننده موسيقي در اثرش، نمايان مي‌شود. اگر موسيقي‌اي، و در حقيقت اگر موسيقيداني، حاوي اين صفات نباشد، نه اركستر بزرگ و حجم صدا نجاتش مي‌دهد، نه كلام بلند و آمار اشعار پ‍ُرمحتواي معاصران، نه وسايل و تجهيزات و نه سر و صدا و تبليغات. از كوزه همان برون تراود كه در اوست و «كُلّ اناء يترشح بمافيه» صفت فاخر در يك قطعه موسيقي، به هيچ عاملي بستگي مطلق و مشخص ندارد، در عين حال با تك‌تك آنها و نيز با تركيب همه آنها در ربط و تعامل مستقيم است. يعني تمام اين عوامل با همديگر در تعامل هستند: نغمه، كلام، نوع ساز، تنظيم، لحن اجرا و ... تا بلكه موسيقي فاخري بيافرينند.
نياز به موسيقي «فاخر» از اجتماعي بر ‌مي‌خيزد كه بخش اعظم شنيده‌هايش ـ مجاز و غير مجاز ـ در سطحي نازل، غير قابل اعتناء و گاه خجالت‌آور هستند. روحيه متعالي و متفكر و سرافراز در آنها نيست. آكنده از غمهاي دروغين، شاديهاي پوك و سطحي، دردهاي حقير رواني، دلمردگي و قحط خلاقي‍ّت است. باز هم ياد سخن حكيمانه استادي ديگر مي‌افتيم: زنده‌ياد مرتضي حنانه كه مي‌گفت: «موسيقي هيچ اشكالي ندارد، هر اشكالي هست از موسيقيدان است.»

 


یادداشتهای گذشته

بهار و حکایت آن بیست و صفر شماره / حیدر ایمنی: / 28 اسفند 1392

به مدد حق و تلاش کارکنان سوره مهر عافی‌ها و حسینی پورها شناخته شدند* / حیدر ایمنی: / 20 اسفند 1392

نقش مدارس و نظام آموزشی / حیدر ایمنی / 11 دى 1392

ترویج در گرو مسئولیت اجتماعی / حیدر ایمنی / 11 آبان 1392

مسئولیت اجتماعی از نظر تا عمل / حیدر ایمنی / 1 مهر 1392

افسون هوشمندها و نسل امروز / حیدر ایمنی / 26 مرداد 1392

از بد حادثه اینجا به پناه نیامده ایم / / 19 تير 1392

سورة مهر شایسته تقدیر رهبر معظم انقلاب / حیدر ایمنی / 22 ارديبهشت 1392

شکفتن دوبارۀ نشر / حیدر ایمنی؛ مدیر روابط عمومی سوره مهر / 22 اسفند 1391

توجه به نشر دیجیتال / حیدر ایمنی؛ مدیر روابط عمومی سوره مهر / 26 مهر 1391

سهم تولید ملی از محصولات فرهنگی و هنری و ادبی کودکان و نوجوانان / محمد حمزه زاده / 31 خرداد 1391

هنرِ روابط‌عمومی / حیدر ایمنیِ؛ مدیر روابط عمومی / 25 ارديبهشت 1391

نشانه‌هایی از تحول نشر / محمد حمزه زاده / 22 فروردين 1391

بازنگاهی به عرضه کتاب در سوپرمارکت‌ها / / 18 مهر 1390

همدمی کتاب با سینما / / 22 مرداد 1390

نویسندگان ایرانی برج عاج نشین نیستند / محسن مومنی شریف* / 15 تير 1390

سال جهاد اقتصادی و وظیفه فعالان بازار فرهنگ و هنر / محمّد حمزه زاده / 3 فروردين 1390

اندر مناقشه اقتصاد و فرهنگ / / 21 آذر 1389

«بسته كتاب خانواده» تمام كشور را در بر مي‌گيرد / محمد حمزه زاده / 4 آبان 1389

توضیحی درباره مردگان باغ سبز / محمّد حمزه زاده / 23 مهر 1389

نويسندگان و هنرمندان بايد دست به روشنگري بزنند / محسن مومنی / 23 شهريور 1389

ضرورت پاسخگویی به نسل امروز درباره دفاع مقدس / محسن مومنی شریف / 15 شهريور 1389

شبی که جهل بشر در شمشیر کفر نمایان شد / اسدالله بقایی؛ نویسنده،شاعر و استاد دانشگاه / 8 شهريور 1389

آب و آتش / محمّد حمزه زاده / 29 تير 1389

اهل قلم وجدان بیدار مردم اند / محسن مومنی / 14 تير 1389

مبارک است آقای پرویز! / محمّد حمزه زاده / 6 تير 1389

آغازیک حرکت عظیم / / 20 خرداد 1389

چه كسي رييس حوزه هنري شده است؟ / / 10 ارديبهشت 1389

كتاب، مخاطب ايراني،روابط عمومی / حیدر ایمنی / 19 فروردين 1389

مخاطب، نشر الكترونيك و كتاب گويا / / 4 اسفند 1388

پیش فرض های تبلیغ کتاب / / 6 بهمن 1388

از اینهمه اشتراک نظر در ماموریت فرهنگیمان خرسندم / / 27 دى 1388

خانواده ای به نام سوره مهر / / 9 آذر 1388

دلایل پر فروش شدن کتاب دفاع مقدس از نگاه ارتباطی / / 20 مهر 1388

مخاطب، نشر الكترونيك و كتاب گويا / / 18 شهريور 1388

قیمت گذاری کتاب اصلی نادیده در صنعت نشر / حیدر ایمنی / 27 مرداد 1388

فروشگاه‌هاي بزرگ كتاب چرا، چگونه و كجا تأسيس مي‌شود؟ / محمد حمزه زاده / 17 خرداد 1388

بازآفرینی ؛ تالیف دوباره یا دست دوم نویسی؟ / / 16 فروردين 1388

«مهر» از آغاز تا كنون / حیدر ایمنی / 27 اسفند 1387

بازآفرینی؛ فرصتي برای دوباره ديده شدن / / 21 بهمن 1387

مجموعه سازي كتاب ها در سوره مهر / / 12 دى 1387

ویراستاری ؛ تخصصی که هنوز باورش نداریم / / 28 آبان 1387

افروغ و مجموعه گفتارهاي فرهنگي-سياسي / / 25 آبان 1387

رمان دفاع مقدس و راهی که باید پیموده شود / روابط عمومی / 11 آبان 1387

باردیگر درباره اهمیت کتابخوانی / حيدر ايمني / 17 تير 1387

مهمترين مسائل نشر كشور ،موانع و راه حل ها / محمّد حمزه زاده / 6 خرداد 1387

تأسيس مدرسه كارگاهي توزيع محصولات فرهنگي / / 26 اسفند 1386

شعر جوان رو به رشد است / / 4 اسفند 1386

انتشار آثار برتر داستاني در خارج از كشور / محمد حمزه زاده / 6 بهمن 1386

ظهر عاشورا / اسدالله بقايي / 30 دى 1386

باز آفرینی آثار فاخر به زبان کودک و نوجوان / محمد حمزه زاده / 11 دى 1386

شنبه بازارها و مسأله عرضه كتاب در كشور / محمد حمزه زاده / 28 آبان 1386

کتابداران ،کتاب رسان يا اطلاع رسان؟ / روابط عمومي / 13 آبان 1386

« رمان»و امید های بازیافته / محمد حمزه زاده / 29 مهر 1386

تنوع در تبليغ / روابط عمومي / 28 مهر 1386

آموزش هنر و چالش‌های پیش رو / حسن بنيانيان (نويسنده مهمان) / 13 مرداد 1386

مروري بر عوامل پرفروش شدن يك كتاب / حيدر ايمني / 16 تير 1386

سوپر ماركت كتاب / محمّد حمزه زاده / 7 خرداد 1386

نمایشگاه یا بازار؟ / محمّد حمزه زاده / 16 اسفند 1385

طرح تجميع آثار نويسندگان، چرا و چگونه؟ / محمّد حمزه زاده / 5 اسفند 1385

ما کجای صداقت ایستاده ایم؟ / سرمقاله ماهنامه صحنه / 20 دى 1385

امام (ره) پرچمدار اسلام ناب / سید حسن نصرالله / 15 آذر 1385

هنوز فرصت هست / محمدرضا سرشار / 24 آبان 1385

« فطر» فلسفه دينداری است / / 1 آبان 1385

مسجد؛کارکرد نو در عرصه ادبیات و فرهنگ / / 2 شهريور 1385

سه پرسش! / محمد صادق مرکبی(دبیر دومین جشنواره فیلم کوتاه دینی رویش _ مشهد) / 28 مرداد 1385

فخر موسیقی به موسیقیدان است / رضا مهدوی / 21 مرداد 1385

ادبیات داستانی از ابتدا تا امروز / محمدرضا سرشار / 15 مرداد 1385

مقدمات رويش! / محمد صادق مرکبی(دبير دومين جشنواره سراسري فيلم كوتاه ديني رويش) / 10 مرداد 1385

چرا امشب غزل در قالب مضمون نمی‌گنجد؟ / محمد علی عجمی(شاعر تاجیک) / 31 تير 1385

باشگاه یا بنگاه؟ / محمّد حمزه زاده / 14 خرداد 1385

داستان این پنج نفر / محمّد حمزه زاده / 14 ارديبهشت 1385

بشکن دوباره هسته را! / علیرضا قزوه / 22 فروردين 1385

"رمان" و امیدهای بازیافته / محمّد حمزه زاده / 13 فروردين 1385

گاهى شهيد شدن آسان‌تر از زنده ماندن است! / / 8 فروردين 1385

كربلا بر شما مبارك باد! / مرتضي اميري اسفندقه / 1 فروردين 1385

مهر در آستانه تحول / / 20 اسفند 1384

حکومت اسلامی و انحرافات مذهبی / / 6 اسفند 1384

چهارشنبه سیاه / حیدر ایمنی کوهی / 4 اسفند 1384

بله آقای وزیر! / / 25 بهمن 1384

این عرب بد! / / 18 بهمن 1384

نمایشگاه کتاب تهران، بودن یا نبودن _ 2 / محمّد حمزه زاده / 25 دى 1384

نمایشگاه کتاب تهران، بودن یا نبودن / محمّد حمزه زاده / 12 دى 1384

کاروان"راهیان نور" و چند نکته / محمّد حمزه زاده / 28 آذر 1384

دلم برایت تنگ می شود! کجایی تو؟ / محمّد حمزه زاده / 15 آذر 1384

یاد باد آن روزگاران یاد باد / اسدالله بقائی نایینی / 8 آذر 1384

به مناسبت هفته «کتاب و کتابخوانی» / / 2 آذر 1384

سینما از تانك، قوی‌تر است / / 29 آبان 1384

نفس سبز / مصطفی محدثی خراسانی ( سردبیر میهمان) / 2 آبان 1384

خواب برره ای سیما! / / 23 مهر 1384

به بهشت رسیده ایم / / 12 مهر 1384

سرسرای سینه‌ها را رنگ خاموشی گرفت / مصطفی محدثی خراسانی( سردبیر میهمان) / 2 مهر 1384

سلام بر تو / / 28 شهريور 1384

«نا‌مفهومی» در شعر «عین مفهوم» است! (به مناسبت روز شعر و ادب فارسی) / / 26 شهريور 1384

در شرح یک وظیفه مضاعف / وحید جلیلی ( سردبیر میهمان) / 19 شهريور 1384

رسانه ملّی در آستانه تحول ؟! / / 8 شهريور 1384

بگذاریم كه حرمت «انتخاب» برجا بماند / / 30 مرداد 1384

امروز عدالتخواه شده‌اند! فردا...؟ / / 4 مرداد 1384

مزار فاطمه در دل مشتاقان خاندان آل علی است / به قلم اسدالله بقایی نایینی / 18 تير 1384

قسم به جان قلم‌خورده‌ام / به قلم اسدالله بقایی نایینی / 15 تير 1384

هیجان و التهاب، جای خود را به متانت و رفاقت و همکاری بدهد / پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی / 4 تير 1384

روزی برای زندگی / / 31 خرداد 1384

معیار های انتخاب رییس جمهور / گزیده ای از سخنان امام خمینی / 26 خرداد 1384

از یاد « شهدا » تا تصویر « لک لک »ها چقدر راه است؟! / / 13 خرداد 1384

سند چشم‌انداز و مسئولیت فرهیختگان در فضای انتخابات / دکتر حسن بنیانیان ( سردبیر میهمان ) / 8 خرداد 1384

چینه‌‌دان مرغ! / بقایی نایینی اسدالله (سردبیر میهمان) / 2 خرداد 1384

همچنان نشسته ایم و غافل ایم! / / 28 ارديبهشت 1384

ما و نمایشگاه کتاب تهران / محمّد حمزه زاده / 14 ارديبهشت 1384

مديريت بر اساس صندوق شکايات / محمّد حمزه زاده / 26 فروردين 1384

از شمار دو چشم یک تن کم! / / 8 فروردين 1384

كتاب، فرهنگ، اسلام / به قلم دکتر سیّدمهدی خاموشی ( نویسندۀ میهمان ) / 26 اسفند 1383

وقتی شهرداری اهل «فرهنگ» می شود!! / / 18 اسفند 1383

زلزلۀ زرند / اسدالله بقائی نایینی / 6 اسفند 1383

تهدیدهای بوش با كدام هدف صورت می‌گیرد؟ / / 18 بهمن 1383

در حاشیه یك یادداشت / / 14 بهمن 1383

به بهانه پخش ترانه « ابی » از سیمای جمهوری اسلامی ایران / / 27 دى 1383

چرا تولید فرهنگی عقیم است (1) / / 19 دى 1383

خطاب به میوه‌چینان باغ فرهنگ / بنیانیان حسن ( سردبیر میهمان ) / 5 دى 1383

خبرت هست كه... / بقایی نایینی اسدالله ( سردبیر میهمان ) / 2 دى 1383

چرا مهر؟ / / 21 آذر 1383

آیا کتاب غذای روح است؟ / امیر حسین سنایی(نویسنده میهمان) / 1 آذر 1383

 

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 60814857