خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » یادداشت سردبیر

 

 
 

نمایشگاه کتاب تهران، بودن یا نبودن

محمّد حمزه زاده

نمایشگاه کتاب تهران، یکی از بزرگترین وقایع فرهنگی کشور است.این بزرگی هم به سابقه برگزاری آن برمی گردد و هم به کثرت شرکت کنندگان و هم به میزان استقبال زیادی که از آن می شود.تردیدی هم نیست که در صنعت نشر کشور، نقطه عطف و اوج خیلی از تحولات، همین نمایشگاه تهران است.به گونه ای که می توان آن را آغاز تقویم برنامه ها و "سالتحویل نشر" کشور دانست.هر ساله بالغ بر چهل هزار عنوان کتاب جدید در روزهای برگزاری نمایشگاه به عرصه و عرضه می رسد و میلیونها بازدید کننده از این عناوین بازدید می کنند و _ بر اساس اقوال غیر رسمی _ حدود شصت میلیارد تومان گردش پول در آن صورت می گیرد.
نمایشگاه تهران از چند بعد اهمیت دارد و باید به آن نگریسته شود.اول این که در یک دید جزیی نگرانه و از زاویه بسته، استقبال عمومی از آن نشان می دهد که علاقه به کتاب و کتابخوانی در اقشار مختلف مردم، در وضع مناسبی است و کالای کتاب، بی مشتری نیست.اگر فارغ از اوضاع خرید و فروش کتاب در طول سال، به مقطع نمایشگاه نگاه کنیم، آن را دلگرم کننده و امیدوار کننده خواهیم یافت.دومین بعد مهم نمایشگاه، جنبه اطلاع رسانی فراگیر آن است.طبیعی است که بازدید کنندگان، در زمانی نسبتا کوتاه و با گشتی مختصر در سالن ها، تصویری قابل اعتنا از وضع و عناوین کتب منتشره پیدا می کنند، با ناشران و نویسندگاه آشنا می شوند و در وضعی رودررو پاسخ سوالاتشان را در هر زمینه ای می شنوند.سومین بعد، موجی است که نمایشگاه در جامعه ایجاد می کند و همین حرکت موجب می شود که بازدید و خرید از نمایشگاه، به خودی خود ارزش تلقی شود و افراد از هر قشری خود را ملزم به همراهی با موج ببینند و ضمن همراهی، از منافع آن بهره مند شوند.بعد چهارم، جنبه اقتصادی است و رونقی که در جیب معمولا خالی ناشران ایجاد می شود و فروش های نقدی و گرمای اسکناس جای چک ها و اسناد دریافتنی بلند مدت را می گیرد.ضمن این که نمی توان از ابعاد ترویجی و تبلیغاتی و حتی سیاسی آن هم غافل بود.

اما از نگاهی واقع بینانه و منتقدانه می توان معایب قابل توجهی را هم برای چنین واقعه مهمی برشمرد که از قضا بعضی از آنها ظاهرا از محاسن آن نیز هستند.توضیح بیشتری می دهم:
1. درست است که متاسفانه در زمینه اقتصاد صنعت نشر کشور تقریبا هیچ آمار قابل توجه و معتبری منتشر نمی شود تا بر اساس آن بتوان دقیق تر و درست تر به استدلال پرداخت، اما حتی بر اساس اقوال و اعلام های غیر رسمی ناشران نیز می توان پی برد که دست کم بین بیست و پنج تا سی و پنج درصد فروش مستقیم(رو در روی) سالیانه ناشران در همین ده روزه نمایشگاه محقق می شود.این امر سبب می شود که به همین مقدار، از گردش سالیانه وجوه در عرصه نشر کاسته شود.
2. بنا بر عادت سالیانه ای که شکل گرفته، خرید از نمایشگاه تهران به مانند خرید مایحتاج شب عید، فصل و دوره زمانی مشخصی را ایجاد کرده که طبعا عده ای از خریداران، بنا به دلایلی که خواهد آمد ترجیح می دهند در محدوده همین زمان کتاب های مورد نظرشان را بخرند و دیگر به کتاب فروشی های محله و شهر و دیارشان مراجعه نکنند.
3. فروش رو در رو بین ناشر و خواننده، موجب حذف دو حلقه مهم و اثر گذار صنعت نشر می شود: "موزع"(عمده فروش) و "کتاب فروش"(خرده فروش).
هر ناشر، جدا از اشتراکات حرفه ای با همکارانش، تولید کننده "انحصاری" یک کالاست.با این فرض، چنانچه خود در عرصه فروش مستقیم وارد شود، به خاطر حذف هزینه های توزیع، به راحتی می تواند کالایش را با قیمتی بسیار کمتر از قیمت پشت جلد به خریدار بفروشد و از این "عرضه مستقم" تنها موزع و کتابفروش است که زیان می کند و نادیده گرفته می شود.نمی توان برای کتاب، به پیروی از محصولات کشاورزی یا مثلا پوشاک عرضه مستقیم گذاشت.چرا که امکان هر گونه همکاری یا رقابت از سایر فروشندگان صلب می شود.
این امر بدیهی در صنعت لوازم خانگی هم رعایت می شود و شما در هیچ نمایشگاهی نمی بینید که مثلا تولید کننده اجاق گاز، خود به فروش مستقیم محصولات اقدام کند(چرا که این کار را صریحا خودکشی می داند) و اصولا تولید کنندگان صنعتی بر روی نمایندگی هایشان مانور می دهند که همان حلقه های توزیع هستند.
4. بازدید کنندگان بسیاری از اقصا نقاط کشور به دیدار از نمایشگاه می آیند که در میانشان البته کتاب فروشان هم هستند که برای جور کردن اجناسشان آمده اند.این آمد و شد، دست کم دو زیان دارد.اول این که شهرستانی ها هم کتاب مورد نظرشان را مستقیم و بی واسطه تهیه می کنند و خود را بی نیاز از مراجعه به کتاب فروشی شهر و دیارشان می بینند.دوم این که با رو در رو شدن ناشر و کتاب فروش، باز هم حلقه موثر و مهم توزیع که "پخش کننده" ها یا موزعین عمده هستند، از معادله داد و ستد حذف می شوند.و چنین می شود که پولی که باید از جوی دخل و جیب کتاب فروشان بگذرد و از آن جا به صندوق موزعین بریزد و رونقی ایجاد کند، مسیری غیر متعارف و ضد اقتصادی را طی می کند.جالب این است که معدود خریداران جا مانده از غافله کتاب تهران، در نمایشگاه های استانی این فرصت را خواهند یافت که به کالای مورد نظرشان دست یابند!

می توان بر همین منوال، معایب دیگر نمایشگاه را برشمرد.اما شاه بیت این انتقاد، همانا "حذف بی سر و صدای شبکه توزیع" است که در میان هیاهوی فراوان تبلیغات و مانور های گاه سیاسی، واقعه ای زیان آور و تلخ را رقم می زند.نگاهی به مهمترین نمایشگاه های کتاب دنیا هم نشان می دهد که خرید و فروش و ایجاد بازار مکاره و "شنبه بازار" در نمایشگاه به بهانه رونق فروش محصولات فرهنگی، امری ممنوع است و هر گونه تک فروشی کتاب در محیط نمایشگاه های بین المللی مثلا فرانکفورت یا بولونیا تخلف محسوب می شود.و فقط در ساعات پایانی نمایشگاه، ناشران حق دارند برای سبک تر کردن بار خود در بازگشت به وطن، تک نسخه های کتب موجود را به متقاضیان بفروشند.
با این اوصاف، آیا پیشنهاد این مقاله تعطیلی نمایشگاه هاست؟ آیا باید با توجه به تاثیرات مخرب نمایشگاه تهران و نیز استان ها، از خیر برگزاری آن ها بگذریم؟ آیا باید به یکباره، نمایشگاه کتاب تهران را از حالت عرضه توام با فروش خارج کنیم؟ یا را ههای میانی و انتقالی دیگری هم هست؟
بخش دوم مقاله به ارایه پیشنهاداتی در این مورد می پردازد.

 


یادداشتهای گذشته

بهار و حکایت آن بیست و صفر شماره / حیدر ایمنی: / 28 اسفند 1392

به مدد حق و تلاش کارکنان سوره مهر عافی‌ها و حسینی پورها شناخته شدند* / حیدر ایمنی: / 20 اسفند 1392

نقش مدارس و نظام آموزشی / حیدر ایمنی / 11 دى 1392

ترویج در گرو مسئولیت اجتماعی / حیدر ایمنی / 11 آبان 1392

مسئولیت اجتماعی از نظر تا عمل / حیدر ایمنی / 1 مهر 1392

افسون هوشمندها و نسل امروز / حیدر ایمنی / 26 مرداد 1392

از بد حادثه اینجا به پناه نیامده ایم / / 19 تير 1392

سورة مهر شایسته تقدیر رهبر معظم انقلاب / حیدر ایمنی / 22 ارديبهشت 1392

شکفتن دوبارۀ نشر / حیدر ایمنی؛ مدیر روابط عمومی سوره مهر / 22 اسفند 1391

توجه به نشر دیجیتال / حیدر ایمنی؛ مدیر روابط عمومی سوره مهر / 26 مهر 1391

سهم تولید ملی از محصولات فرهنگی و هنری و ادبی کودکان و نوجوانان / محمد حمزه زاده / 31 خرداد 1391

هنرِ روابط‌عمومی / حیدر ایمنیِ؛ مدیر روابط عمومی / 25 ارديبهشت 1391

نشانه‌هایی از تحول نشر / محمد حمزه زاده / 22 فروردين 1391

بازنگاهی به عرضه کتاب در سوپرمارکت‌ها / / 18 مهر 1390

همدمی کتاب با سینما / / 22 مرداد 1390

نویسندگان ایرانی برج عاج نشین نیستند / محسن مومنی شریف* / 15 تير 1390

سال جهاد اقتصادی و وظیفه فعالان بازار فرهنگ و هنر / محمّد حمزه زاده / 3 فروردين 1390

اندر مناقشه اقتصاد و فرهنگ / / 21 آذر 1389

«بسته كتاب خانواده» تمام كشور را در بر مي‌گيرد / محمد حمزه زاده / 4 آبان 1389

توضیحی درباره مردگان باغ سبز / محمّد حمزه زاده / 23 مهر 1389

نويسندگان و هنرمندان بايد دست به روشنگري بزنند / محسن مومنی / 23 شهريور 1389

ضرورت پاسخگویی به نسل امروز درباره دفاع مقدس / محسن مومنی شریف / 15 شهريور 1389

شبی که جهل بشر در شمشیر کفر نمایان شد / اسدالله بقایی؛ نویسنده،شاعر و استاد دانشگاه / 8 شهريور 1389

آب و آتش / محمّد حمزه زاده / 29 تير 1389

اهل قلم وجدان بیدار مردم اند / محسن مومنی / 14 تير 1389

مبارک است آقای پرویز! / محمّد حمزه زاده / 6 تير 1389

آغازیک حرکت عظیم / / 20 خرداد 1389

چه كسي رييس حوزه هنري شده است؟ / / 10 ارديبهشت 1389

كتاب، مخاطب ايراني،روابط عمومی / حیدر ایمنی / 19 فروردين 1389

مخاطب، نشر الكترونيك و كتاب گويا / / 4 اسفند 1388

پیش فرض های تبلیغ کتاب / / 6 بهمن 1388

از اینهمه اشتراک نظر در ماموریت فرهنگیمان خرسندم / / 27 دى 1388

خانواده ای به نام سوره مهر / / 9 آذر 1388

دلایل پر فروش شدن کتاب دفاع مقدس از نگاه ارتباطی / / 20 مهر 1388

مخاطب، نشر الكترونيك و كتاب گويا / / 18 شهريور 1388

قیمت گذاری کتاب اصلی نادیده در صنعت نشر / حیدر ایمنی / 27 مرداد 1388

فروشگاه‌هاي بزرگ كتاب چرا، چگونه و كجا تأسيس مي‌شود؟ / محمد حمزه زاده / 17 خرداد 1388

بازآفرینی ؛ تالیف دوباره یا دست دوم نویسی؟ / / 16 فروردين 1388

«مهر» از آغاز تا كنون / حیدر ایمنی / 27 اسفند 1387

بازآفرینی؛ فرصتي برای دوباره ديده شدن / / 21 بهمن 1387

مجموعه سازي كتاب ها در سوره مهر / / 12 دى 1387

ویراستاری ؛ تخصصی که هنوز باورش نداریم / / 28 آبان 1387

افروغ و مجموعه گفتارهاي فرهنگي-سياسي / / 25 آبان 1387

رمان دفاع مقدس و راهی که باید پیموده شود / روابط عمومی / 11 آبان 1387

باردیگر درباره اهمیت کتابخوانی / حيدر ايمني / 17 تير 1387

مهمترين مسائل نشر كشور ،موانع و راه حل ها / محمّد حمزه زاده / 6 خرداد 1387

تأسيس مدرسه كارگاهي توزيع محصولات فرهنگي / / 26 اسفند 1386

شعر جوان رو به رشد است / / 4 اسفند 1386

انتشار آثار برتر داستاني در خارج از كشور / محمد حمزه زاده / 6 بهمن 1386

ظهر عاشورا / اسدالله بقايي / 30 دى 1386

باز آفرینی آثار فاخر به زبان کودک و نوجوان / محمد حمزه زاده / 11 دى 1386

شنبه بازارها و مسأله عرضه كتاب در كشور / محمد حمزه زاده / 28 آبان 1386

کتابداران ،کتاب رسان يا اطلاع رسان؟ / روابط عمومي / 13 آبان 1386

« رمان»و امید های بازیافته / محمد حمزه زاده / 29 مهر 1386

تنوع در تبليغ / روابط عمومي / 28 مهر 1386

آموزش هنر و چالش‌های پیش رو / حسن بنيانيان (نويسنده مهمان) / 13 مرداد 1386

مروري بر عوامل پرفروش شدن يك كتاب / حيدر ايمني / 16 تير 1386

سوپر ماركت كتاب / محمّد حمزه زاده / 7 خرداد 1386

نمایشگاه یا بازار؟ / محمّد حمزه زاده / 16 اسفند 1385

طرح تجميع آثار نويسندگان، چرا و چگونه؟ / محمّد حمزه زاده / 5 اسفند 1385

ما کجای صداقت ایستاده ایم؟ / سرمقاله ماهنامه صحنه / 20 دى 1385

امام (ره) پرچمدار اسلام ناب / سید حسن نصرالله / 15 آذر 1385

هنوز فرصت هست / محمدرضا سرشار / 24 آبان 1385

« فطر» فلسفه دينداری است / / 1 آبان 1385

مسجد؛کارکرد نو در عرصه ادبیات و فرهنگ / / 2 شهريور 1385

سه پرسش! / محمد صادق مرکبی(دبیر دومین جشنواره فیلم کوتاه دینی رویش _ مشهد) / 28 مرداد 1385

فخر موسیقی به موسیقیدان است / رضا مهدوی / 21 مرداد 1385

ادبیات داستانی از ابتدا تا امروز / محمدرضا سرشار / 15 مرداد 1385

مقدمات رويش! / محمد صادق مرکبی(دبير دومين جشنواره سراسري فيلم كوتاه ديني رويش) / 10 مرداد 1385

چرا امشب غزل در قالب مضمون نمی‌گنجد؟ / محمد علی عجمی(شاعر تاجیک) / 31 تير 1385

باشگاه یا بنگاه؟ / محمّد حمزه زاده / 14 خرداد 1385

داستان این پنج نفر / محمّد حمزه زاده / 14 ارديبهشت 1385

بشکن دوباره هسته را! / علیرضا قزوه / 22 فروردين 1385

"رمان" و امیدهای بازیافته / محمّد حمزه زاده / 13 فروردين 1385

گاهى شهيد شدن آسان‌تر از زنده ماندن است! / / 8 فروردين 1385

كربلا بر شما مبارك باد! / مرتضي اميري اسفندقه / 1 فروردين 1385

مهر در آستانه تحول / / 20 اسفند 1384

حکومت اسلامی و انحرافات مذهبی / / 6 اسفند 1384

چهارشنبه سیاه / حیدر ایمنی کوهی / 4 اسفند 1384

بله آقای وزیر! / / 25 بهمن 1384

این عرب بد! / / 18 بهمن 1384

نمایشگاه کتاب تهران، بودن یا نبودن _ 2 / محمّد حمزه زاده / 25 دى 1384

نمایشگاه کتاب تهران، بودن یا نبودن / محمّد حمزه زاده / 12 دى 1384

کاروان"راهیان نور" و چند نکته / محمّد حمزه زاده / 28 آذر 1384

دلم برایت تنگ می شود! کجایی تو؟ / محمّد حمزه زاده / 15 آذر 1384

یاد باد آن روزگاران یاد باد / اسدالله بقائی نایینی / 8 آذر 1384

به مناسبت هفته «کتاب و کتابخوانی» / / 2 آذر 1384

سینما از تانك، قوی‌تر است / / 29 آبان 1384

نفس سبز / مصطفی محدثی خراسانی ( سردبیر میهمان) / 2 آبان 1384

خواب برره ای سیما! / / 23 مهر 1384

به بهشت رسیده ایم / / 12 مهر 1384

سرسرای سینه‌ها را رنگ خاموشی گرفت / مصطفی محدثی خراسانی( سردبیر میهمان) / 2 مهر 1384

سلام بر تو / / 28 شهريور 1384

«نا‌مفهومی» در شعر «عین مفهوم» است! (به مناسبت روز شعر و ادب فارسی) / / 26 شهريور 1384

در شرح یک وظیفه مضاعف / وحید جلیلی ( سردبیر میهمان) / 19 شهريور 1384

رسانه ملّی در آستانه تحول ؟! / / 8 شهريور 1384

بگذاریم كه حرمت «انتخاب» برجا بماند / / 30 مرداد 1384

امروز عدالتخواه شده‌اند! فردا...؟ / / 4 مرداد 1384

مزار فاطمه در دل مشتاقان خاندان آل علی است / به قلم اسدالله بقایی نایینی / 18 تير 1384

قسم به جان قلم‌خورده‌ام / به قلم اسدالله بقایی نایینی / 15 تير 1384

هیجان و التهاب، جای خود را به متانت و رفاقت و همکاری بدهد / پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی / 4 تير 1384

روزی برای زندگی / / 31 خرداد 1384

معیار های انتخاب رییس جمهور / گزیده ای از سخنان امام خمینی / 26 خرداد 1384

از یاد « شهدا » تا تصویر « لک لک »ها چقدر راه است؟! / / 13 خرداد 1384

سند چشم‌انداز و مسئولیت فرهیختگان در فضای انتخابات / دکتر حسن بنیانیان ( سردبیر میهمان ) / 8 خرداد 1384

چینه‌‌دان مرغ! / بقایی نایینی اسدالله (سردبیر میهمان) / 2 خرداد 1384

همچنان نشسته ایم و غافل ایم! / / 28 ارديبهشت 1384

ما و نمایشگاه کتاب تهران / محمّد حمزه زاده / 14 ارديبهشت 1384

مديريت بر اساس صندوق شکايات / محمّد حمزه زاده / 26 فروردين 1384

از شمار دو چشم یک تن کم! / / 8 فروردين 1384

كتاب، فرهنگ، اسلام / به قلم دکتر سیّدمهدی خاموشی ( نویسندۀ میهمان ) / 26 اسفند 1383

وقتی شهرداری اهل «فرهنگ» می شود!! / / 18 اسفند 1383

زلزلۀ زرند / اسدالله بقائی نایینی / 6 اسفند 1383

تهدیدهای بوش با كدام هدف صورت می‌گیرد؟ / / 18 بهمن 1383

در حاشیه یك یادداشت / / 14 بهمن 1383

به بهانه پخش ترانه « ابی » از سیمای جمهوری اسلامی ایران / / 27 دى 1383

چرا تولید فرهنگی عقیم است (1) / / 19 دى 1383

خطاب به میوه‌چینان باغ فرهنگ / بنیانیان حسن ( سردبیر میهمان ) / 5 دى 1383

خبرت هست كه... / بقایی نایینی اسدالله ( سردبیر میهمان ) / 2 دى 1383

چرا مهر؟ / / 21 آذر 1383

آیا کتاب غذای روح است؟ / امیر حسین سنایی(نویسنده میهمان) / 1 آذر 1383

 

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61321637