خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

هنر تشبيهي‌و هنر تنزيهي‌

 


اشاره:


با توجه‌به‌مراتب‌فوق‌، بي‌وجه‌نيست‌ كه‌وقتي‌بعضي‌مورخين‌هنر غربي‌به‌هنر اسلامي‌مي‌پردازند كمتر ملاكهاي‌زيباشناسي‌تاريخ‌جديد را در آن‌اعمال‌مي‌كنند، علي‌الخصوص‌كه‌جمال‌و زيبايي‌هنر اسلامي‌با نفي‌شمايلهاي‌مقدس‌و نفي‌تجسم‌الهي‌در وجود آدمي‌و منع‌تقليد از فعل‌صانع‌با نقاشي‌و پيكرتراشي‌، حالتي‌خاص‌پيدا كرده‌است‌كه‌فاقد فضاي‌طبيعي‌سه‌بعدي‌، يعني‌پرسپكتيو حسي‌، و همچنين‌فاقد سايه‌روشن‌و چهره‌هاي‌طبيعي‌است‌، هيچ‌گاه‌مظهر تام‌و تمام‌هنرهاي‌اسلامي‌و جدا از هنرهاي‌تجسمي‌مقدس‌نبوده‌و بالنتيجه‌هنرهاي‌اسلامي‌به‌سمبليسم‌و زيبايي‌سمبليك‌گرايش‌پيدا كرده‌است‌و آنچه‌كه‌موجب‌اين‌امر شده‌همان‌تفكر تنزيهي‌ـ تشبيهي‌(جمال‌تشبيهي‌با توجه‌به‌باطن‌جلال‌تنزيهي‌) اسلامي‌است‌كه‌هنر تنزيهي‌ـ تشبيهي‌اسلامي‌را به‌دنبال‌داشته‌است‌. با اين‌مميزة‌تنزيهي‌است‌كه‌هنر اسلامي‌از تفردي‌كه‌در هنر مسيحي‌(در وجود حضرت‌مسيح‌) و هنر جديد وجود دارد، دور مي‌شود.
بيشتر سمبليسم‌هنر اسلامي‌متأثر از قرآن‌، در متون‌عرفاني‌و اشراقي‌اعم‌از شعر و نثر جمع‌شده‌و به‌اين‌جهت‌متوني‌نيز در حكم‌فرهنگ‌اصطلاحات‌عرفاني‌و هيئت‌تأليفي‌رموز نوشته‌شده‌است‌، حال‌آن‌كه‌در هنرهاي‌تجسمي‌اين‌رموز بسيار كاهش‌پيدا مي‌كند.
به‌هر تقدير، با اين‌تنزيه‌در تفكر اسلامي‌و عدم‌تفرد و تمركز معنوي‌در وجود واحد، هنر اسلامي‌با «اسقاط‌اضافات‌» و تعلقات‌، صورتي‌ديگر پيدا مي‌كند (ضمن‌آن‌كه‌به‌مراتب‌توجه‌دارد). اين‌تفكر و تلقي‌در معماري‌نيز بسط‌مي‌يابد.
سخن‌بوركهارت‌در اين‌باب‌قابل‌تأمل‌است‌او مي‌نويسد: «در حالي‌كه‌شبستان‌دراز و مستطيل‌شكل‌كليساهاي‌بزرگ‌اساساً راهي‌است‌كه‌انسان‌را از عالم‌خارج‌به‌سكوي‌مخصوص‌عبادت‌در كليسا هدايت‌مي‌كند، و گنبدهاي‌مسيحي‌يا به‌آسمان‌صعود مي‌كنند يا به‌سكوي‌عبادت‌در كليسا نزول‌مي‌نمايند و كل‌معماري‌يك‌كليسا، براي‌مؤمن‌حاكي‌از اين‌معني‌است‌كه‌حضور رباني‌از اجراي‌مراسم‌عشاء رباني‌، در سكوي‌عبادت‌فيضان‌مي‌يابد، درست‌مانند نوري‌كه‌در ميان‌تاريكي‌مي‌تابد.
در نقطة‌مقابل‌، سراسر زمين‌براي‌مسلمانان‌جايگاه‌نماز مي‌شود و بعد هيچ‌بخشي‌از مسجد (محراب‌) نيز برخلاف‌كليسا، كه‌در سكوي‌عبادت‌تمركز پيدا مي‌كند، فضيلتي‌بر ساير بخشها ندارد. خانه‌مسلمان‌نيز مي‌تواند مسجد مؤمن‌باشد. به‌اين‌معني‌، مؤمن‌حقيقي‌يا عارف‌مي‌تواند حضور حق‌تعالي‌را در همه‌جاي‌زمين‌احساس‌كند و اين‌طور نيست‌كه‌ظلمت‌همه‌جا را گرفته‌و فقط‌يك‌نقطه‌باشد كه‌حضور حق‌در آن‌احساس‌شود.» اينجاست‌كه‌يك‌مسلمان‌عارف‌، همچون‌«مغربي‌»، ناظر بر معني‌روايت‌علي‌7 : «ما رأيت‌شيئاً و رأيت‌الله‌قبله‌و بعهده‌و معه‌»، مي‌گويد:

هر كجا مي‌نگرد ديده‌بدو مي‌نگرد
هر چه‌مي‌بينم‌از او جمله‌بدو مي‌بينم‌
تو ز يك‌سوش‌نظر مي‌كني‌و من‌همه‌سو
تو ز يك‌سو و منش‌از همه‌سو مي‌بينم‌

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 60966375