خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

نظریه‌ارتقایی‌و ادواری‌تاریخ‌

 


اشاره:


نكته‌ای‌كه‌باید در اینجا به‌آن‌اشاره‌كنیم‌این‌است‌كه‌هر لفظی‌در ادوار تاریخی‌معانی‌مختلفی‌پیدا می‌كند، مثلاً لفظی‌چون‌ترقی‌كه‌در دورة‌دین‌به‌معنی‌سیر به‌سوی‌كمال‌معنوی‌و باطنی‌است‌، در دورة‌جدید به‌معنی‌سیر به‌سوی‌رشد مادی‌و صنعتی‌و علمی‌(به‌معنی‌جدید) و گذشت‌زمان‌و رشد وسایل‌معاش‌تعبیر می‌شود و در حكم‌اصل‌الاصول‌مطالعات‌تاریخی‌و اجتماعی‌تلقی‌می‌گردد.
بنابر نظریة‌ترقی‌تاریخی‌، تاریخ‌و فرهنگ‌بشری‌در افق‌زمان‌پیشرفت‌می‌كند و رو به‌كمال‌می‌رود. همان‌طوری‌كه‌انسانها از كودكی‌به‌سوی‌بلوغ‌و رشد سیر می‌كنند، فرهنگها نیز چنین‌حالتی‌از رشد و بلوغ‌دارند و بدین‌لحاظ‌فرهنگ‌اساطیری‌و دینی‌آغازین‌و متافیزیك‌یونانی‌، مربوط‌به‌دوران‌كودكی‌و نوجوانی‌زندگی‌بشر و فرهنگ‌تئولوژی‌قرون‌وسطی‌و الهیات‌و عرفان‌اسلامی‌، مرحله‌جوانی‌فرهنگ‌و سرانجام‌دوران‌جدید اومانیستی‌، دوران‌كمال‌و بلوغ‌فرهنگی‌است‌و بدین‌اعتبار، همه‌فرهنگهای‌گذشته‌نسبت‌به‌فرهنگ‌جدید ناقصند و فرهنگ‌رنسانسی‌صورت‌و كمال‌همه‌فرهنگهای‌گذشته‌ـ از دینی‌و اساطیری‌و فلسفی‌ـ به‌شمار می‌آید. از اینجا اگر بخواهیم‌نموداری‌برای‌آن‌رسم‌كنیم‌دوایری‌متداخل‌با وجه‌اشتراك‌مادی‌خواهیم‌داشت‌، كه‌هر دایره‌بعدی‌بزرگتر از دایره‌قبل‌است‌.

علاوه‌بر نظریة‌مسلط‌مطالعات‌تاریخی‌دورة‌جدید، باید به‌نظریه‌ادواری‌تاریخ‌نیز كه‌اساس‌شرح‌حوادث‌تاریخی‌در ادیان‌آسمانی‌و تفكر دینی‌و اساطیری‌است‌توجه‌كرد. این‌نظریه‌در مقابل‌نظریة‌ترقی‌تاریخی‌كه‌همه‌امور را به‌زمان‌فانی‌برمی‌گرداند، قرارمی‌گیرد.
رجوع‌ادوار در صورت‌دینی‌نه‌به‌زمان‌ فانی‌است‌، بلكه‌آنها را به‌«اسماء» در حكم‌صور نوعی‌تاریخی‌كه‌همه‌در «حضرت‌احدیت‌»، و «حقیقة‌الحقایق‌» جمع‌می‌شوند، برمی‌گرداند. بر اساس‌این‌نحوه‌تلقی‌و نظر، هر دوره‌ممیزاتی‌منحصر به‌خود دارد كه‌فصل‌ممیز آن‌از سایر ادوار است‌، اما به‌جهاتی‌با سایر ادوار مشترك‌است‌. از این‌لحاظ‌، می‌توان‌آن‌را چنان‌كه‌قبلاً نمایش‌داده‌ایم‌، به‌صورت‌دایره‌های‌متداخلی‌فرض‌كرد كه‌در جهتی‌وحدت‌و در جهتی‌كثرت‌می‌یابند.
متفكران‌اسلامی‌و مسیحی‌با توجه‌به‌نظریة‌ادواری‌، هیچگاه‌فرهنگها را به‌طور نسبی‌در نظر نمی‌گرفتند تا حقیقت‌نیز به‌تبع‌آن‌نسبی‌و زمانی‌تلقی‌شود. برای‌اینان‌با اختلافاتی‌كه‌داشتند، حق‌و حقیقت‌یكی‌بود و غیر آن‌باطل‌، از این‌رو در برابر یك‌معرفت‌و فرهنگ‌حقیقی‌و ایمانی‌(كه‌جلوه‌های‌مختلف‌دارد) به‌یك‌معرفت‌و فرهنگ‌باطل‌و كفر، با جلوه‌های‌مختلف‌در حكم‌حجاب‌فرهنگ‌ حقیقی‌و ایمانی‌قائل‌بودند و این‌تلقی‌لوازم‌خاص‌خود را داشته‌است‌كه‌با نظریه‌ترقی‌تباین‌ذاتی‌پیدا می‌كند.
یكی‌از نویسندگان‌در این‌باب‌چنین‌می‌نویسد: «كسانی‌كه‌قائل‌به‌تكامل‌و ترقی‌علم‌و استعداد و ادراك‌و تعقل‌انسان‌اند، بسیار آسان‌می‌توانند این‌مطلب‌را تعیین‌كرده‌بگویند كه‌در روزگار گذشته‌، پیشینیان‌از استعداد عقلی‌كمتری‌برخوردار بودند و درست‌نمی‌توانستند حقیقت‌را بشناسند و لذا دچار خطا می‌شدند و این‌گونه‌، به‌یاوه‌گویی‌می‌پرداختند. لكن‌به‌مرور زمان‌چون‌انسان‌از لحاظ‌ذهنی‌و عقلی‌رو به‌تكامل‌گذاشت‌، بطلان‌این‌سخنان‌بر وی‌آشكار شد و دست‌از اعتقاد بدانها كشید. این‌عقیده‌كه‌خود یكی‌از خرافات‌ریشه‌دار عصر جدید است‌، از نظر هر متفكر اصیل‌اسلامی‌به‌هیچ‌وجه‌صحیح‌نیست‌. مسلمانی‌كه‌معتقد است‌، پیغمبر اسلام‌ـ با این‌كه‌در گذشته‌می‌زیسته‌است‌ـ داناترین‌و عاقل‌ترین‌و حكیم‌ترین‌موجودات‌و مخلوقات‌خداوند است‌، چطور می‌تواند معتقد باشد كه‌انسان‌در طول‌تاریخ‌از لحاظ‌عقلی‌و علمی‌به‌طرف‌ترقی‌و تكامل‌سیر می‌كند».

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61139285