خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

دوره‌شرقی‌

 


اشاره:


در دوره‌اول‌یعنی‌دوره‌شرق‌كه‌عصر ادیان‌و اساطیر است‌، صورت‌نوعی‌عقلی‌و حقیقت‌حاكم‌بر افكار و اعمال‌«خداانگاری‌» یا نحوی‌اعتقاد به‌الوهیت‌آمیخته‌به‌شرك‌است‌. شرك‌به‌نحوی‌تصرف‌در اسماء الهی‌نیز محسوب‌می‌شود. حضرت‌علی‌7 در خطبه‌اول‌نهج‌البلاغه‌هنگامی‌كه‌از اوضاع‌فكری‌عصر جاهلیت‌سخن‌می‌گوید، چنین‌می‌فرماید: «گروهی‌خداوند را به‌خلقش‌تشبیه‌می‌كردند، برخی‌در اسم‌او تصرف‌می‌كردند.» در همین‌دوره‌است‌كه‌به‌سخن‌شارحان‌بت‌پرستان‌«لات‌» را از الله‌و عزی‌را از عزیز و منات‌از منّان‌گرفته‌بودند. دهریان‌(عقلی‌مذهبان‌) عرب‌ستارگان‌و ماه‌را می‌پرستیدند و زنان‌را در زمره‌حیوانات‌تلقی‌می‌كردند.
از اینجا اصل‌و مبدأ و معاد همه‌چیز به‌خدا یا خدایان‌رجوع‌داده‌می‌شود. در این‌دوره‌مردم‌به‌هنگام‌نظر و عمل‌رجوع‌به‌كلام‌خدا یا خدایان‌می‌كنند، و همه‌شئونات‌حیات‌این‌جهانی‌و آن‌جهانی‌آدمی‌در دین‌یا میتولوژی‌معین‌می‌شود. حتی‌نحوة‌نشستن‌و برخاستن‌و خوابیدن‌و آتش‌درست‌كردن‌نیز مطابق‌دین‌یا میتولوژی‌انجام‌می‌گیرد.
در این‌دوره‌سعی‌آدمیان‌در این‌بود كه‌به‌مبادی‌ازلی‌تشبه‌جویند. هنرمند این‌دوره‌وجود خود را مهبط‌الهام‌خدا یا خدایان‌می‌دانست‌و این‌بر قدر او علی‌الخصوص‌شاعران‌كه‌در این‌تفضل‌برتر بودند می‌افزود. از این‌رو هنرمند شرقی‌متكفل‌ابداع‌یا محاكات‌عالم‌قدسی‌و مظاهر این‌عالم‌بود. با این‌اوصاف‌«حقیقت‌شرق‌» نسبت‌به‌ادوار بعدی‌، دایرة‌مركزی‌است‌ـ شرق‌در اینجا محدود به‌معنی‌سیاسی‌و جغرافیایی‌نیست‌بلكه‌از آن‌معنایی‌فرهنگی‌و معنوی‌و دینی‌استنباط‌می‌شود. اما وجه‌میتولوژیك‌این‌دوره‌در حقیقت‌اولین‌حجابی‌است‌كه‌از نسخ‌تفكر شهودی‌و الهامی‌عارض‌بر تفكر آسمانی‌و وحی‌الهی‌شرق‌حاصل‌می‌گردد. هنر میتولوژی‌نیز نسبت‌به‌هنر دینی‌چنین‌وضع‌و مقامی‌دارد.

این‌هنر گرچه‌اولین‌حجاب‌هنر دینی‌است‌اما به‌یك‌اعتبار صورت‌ممسوخ‌هنر دینی‌هنوز از عالم‌غیب‌بیگانه‌نشده‌است‌. اگرچه‌موضوع‌بنیادی‌این‌هنر همان‌طاغوت‌و خدایان‌و ارواح‌هستند، اما به‌هر تقدیر تفكر شهودی‌و حضوری‌غالب‌در این‌دوره‌نشانه‌آثار تفكر معنوی‌دینی‌است‌كه‌اولیاء و انبیای‌ادیان‌حامل‌آنند. هنرمند در چنین‌جهانی‌از غیب‌و عالم‌قدس‌حكایت‌می‌كند و غالباً به‌سوی‌عالم‌خدای‌قهر می‌رود، چنان‌كه‌مصریان‌و آشوریان‌و سومریان‌و یونانیان‌رفته‌اند.
در این‌دوره‌صورت‌خیالی‌متكفل‌وصف‌الوهیت‌مبدأ خدایان‌است‌تا وصف‌جهان‌و انسان‌طبیعی‌. در حقیقت‌طبیعت‌نیز برای‌هنرمند این‌عصر حقیقت‌ماوراءالطبیعی‌خود را متجلی‌می‌سازد. چنانكه‌ physis ماقبل‌یونانی‌چنین‌است‌. از اینجا زبان‌رمزی‌symbolic بر زبان‌عبارت‌مسلط‌می‌گردد و بشر در ساحت‌خیال‌سكنی‌می‌گزیند و عقل‌فقط‌در مقام‌پیشگویی‌حوادث‌است‌. هنوز برای‌آدمی‌خدایان‌و قدسیان‌اصالت‌دارند. اگر نمایشی‌در میان‌است‌در معابد مجمع‌خدایان‌ pantheon به‌نمایش‌درمی‌آید، و هرگاه‌پیكری‌ساخته‌و صورتی‌نقاشی‌می‌شود چونان‌ابداع‌نقش‌ازلی‌به‌معابد هدیه‌می‌شود و به‌مثابه‌سمبلها و رموز و آیاتی‌از عالم‌غیب‌و ارواح‌تلقی‌می‌گردد كه‌حاوی‌رازها و اسراری‌از جهان‌دیگر است‌.
متفكران‌این‌عصر صورتهای‌خیالی‌را واسطه‌ای‌برای‌اتصال‌و تماس‌و ارتباط‌با عالم‌دیگر می‌انگارند. خلاصه‌اینكه‌«حقیقت‌» برای‌هنرمند این‌دوره‌امر قدسی‌و متعالی‌است‌و هنر متكفل‌محاكات‌و ابداع‌این‌امر مقدس‌و متعالی‌است‌. از اینجا مبادی‌ازلی‌و صورت‌و نقش‌و لحن‌ازلی‌(مانند تصویر بودا یا نیلوفر آبی‌) و مقادیر و صور افلاكی‌(مانند ماندالا)ی‌مقدس‌جوهر تجربه‌هنری‌تلقی‌می‌شد.

در صومعه‌های‌بودایی‌كه‌شمایل‌سازی‌بسیار اساسی‌است‌، مؤمنان‌بودایی‌برای‌آنكه‌نسخه‌بدلی‌از بودا باشند سعی‌می‌كردند از راه‌تكثیر تصویر بودا و متون‌بودا به‌این‌مهم‌دست‌یابند. از این‌رو تشبه‌به‌مبادی‌قدسی‌و نمونه‌های‌ازلی‌دیانت‌بودایی‌جوهر این‌دین‌بود. ذكر منشأ آسمانی‌هنر در دین‌هندو به‌صراحت‌آمده‌است‌. بر حسب‌ایتریا براهمانا aitareya Brahmana هر اثر هنری‌در عالم‌خاك‌، به‌تقلید از هنر دوا deva ها نام‌خدا یا موجود سماوی‌و الهی‌هندو كه‌در ادوار بعدی‌ندرتاً به‌دیوان‌شریر اطلاق‌شده‌، پرداخته‌شده‌است‌، «چه‌فیلی‌كه‌از گلی‌پخته‌باشند، چه‌شیئی‌رویین‌، چه‌جامه‌ای‌یا شیئی‌زرین‌یا گردونه‌ای‌كه‌به‌قاطر می‌بندند»؛ دواها برابر فرشتگان‌اند. قصص‌ myth مسیحی‌كه‌منشأیی‌آسمانی‌به‌بعضی‌تصاویر معجز اثر نسبت‌می‌دهند، نیز متضمن‌همان‌معنی‌اند. بنابراین‌در ساحت‌هنر میتولوژیك‌شرقی‌آدمی‌باید به‌«روح‌ابداع‌الهی‌» كه‌هنرمند ازلی‌(نقاش‌ازلی‌و...) است‌روی‌آورد و در ساحت‌صنایع‌مستظرفه‌ artisanar به‌كار گیرد.
هنر ماقبل‌یونانی‌ـ میتولوژیك‌تمثیل‌و رمزی‌هندی‌، چینی‌و یونانی‌ماقبل‌متافیزیك‌اساطیری‌و دیگر هنرهای‌اساطیری‌بین‌النهرین‌، ایرانی‌، آفریقایی‌و مصری‌همه‌از این‌نوع‌هنرها هستند و هر كدام‌از این‌هنرهای‌اسرارآمیز تجسم‌بخشیدن‌امور قدسی‌و روحانی‌را تأكید می‌كنند.

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61261198