خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

صورت‌شناسی‌فرهنگی‌ـ تاریخی‌در معارف‌غربی‌

 


اشاره:


در تاریخ‌فلسفه‌و حكمت‌، یكی‌از مباحث‌اساسی‌در باب‌«وجود» عبارت‌است‌از بحث‌«صورت‌». صورت‌در اینجا به‌معنی‌شكل‌و فیگور figure نیست‌و حتی‌منظور از صورت‌به‌یك‌اعتبار، «صورت‌حسی‌» یا «خیالی‌» یا «عقلی‌» هم‌نیست‌.
صورت‌در مباحث‌حكمت‌و فلسفه‌قدیم‌، عبارت‌است‌از حقیقت‌و ماهیت‌و ذات‌اشیاء یعنی‌آن‌چیزی‌كه‌قوام‌اشیاء و امور به‌آن‌است‌. فی‌المثل‌اگر انسانی‌را در نظر بگیریم‌، مركب‌از صورتی‌و ماده‌ای‌است‌، صورت‌او عبارت‌از عقل‌یا قلب‌و به‌تعبیر فلاسفه‌، نفس‌ناطقه‌ای‌است‌كه‌كمال‌انسان‌است‌. در مقابل‌صورت‌آدمی‌، «ماده‌» قرار می‌گیرد؛ یعنی‌همان‌قالب‌و تن‌او كه‌پذیرای‌نفس‌ناطقه‌می‌شود. در صورت‌سلب‌نفس‌ناطقه‌و صورت‌، انسانیت‌انسان‌از او سلب‌خواهد شد. به‌تعبیر فلاسفه‌و شیئیت‌اشیاء و امور به‌صورت‌است‌. صورت‌نوعی‌ممیزه‌و كمال‌نوع‌را معین‌می‌كند. صدور افعال‌مختلف‌و مختص‌به‌هر نوعی‌، از صورت‌نوعی‌ناشی‌می‌شود.
از اینجا برای‌یك‌فرهنگ‌و تمدن‌نیز به‌ جهت‌وحدت‌شئون‌آن‌چون‌هر موجود از جمله‌انسان‌می‌توان‌صورتی‌و ماده‌ای‌قائل‌شد، بدین‌معنی‌كه‌ماهیت‌و صورت‌نوعی‌، فصل‌و ممیزه‌فرهنگها از یكدیگر است‌و ماده‌جهت‌قابلیت‌و اشتراك‌آنها، پس‌با توجه‌به‌این‌معنی‌از صورت‌و صورت‌شناسی‌در حوزه‌فرهنگ‌، می‌توان‌كلمات‌«حقیقت‌» و «حقیقت‌شناسی‌فرهنگی‌» را به‌عنوان‌مترادفهای‌این‌دو لفظ‌آورد.
اما صورت‌در ادیان‌و حكمت‌غربی‌به‌یك‌معنی‌نیامده‌است‌. متفكران‌دینی‌به‌ویژه‌اسلامی‌، از این‌لفظ‌معنایی‌غیر از صورت‌در حكمت‌و فلسفه‌غربی‌مراد كرده‌اند. اما در هر دو طریق‌، وقتی‌بحث‌از «صورت‌شناسی‌» است‌، مراد همان‌«حقیقت‌شناسی‌» است‌. بنابراین‌با توجه‌به‌بحث‌صورت‌و ماده‌، وقتی‌از صورت‌فرهنگها و تواریخ‌سخن‌می‌رود، منظور ذات‌و ماهیت‌و حقیقت‌فرهنگ‌و تاریخ‌است‌.
«صورت‌» در نظرگاه‌جامعه‌شناسی‌و فلسفه‌های‌رسمی‌جدید غرب‌با نحله‌های‌صورت‌شناسی‌پس‌از كانت‌پیوند می‌خورد. صورت‌شناسی‌را به‌ archelogy orphology و typology تعبیر كرده‌اند. در عرف‌علوم‌انسانی‌معاصر مراد از صورت‌یا صورت‌نوعی‌عبارت‌است‌از یك‌نمونه‌ Type با صورتی‌معقول‌كه‌مبین‌هویت‌یك‌نوع‌یا طبقه‌است‌. به‌عبارت‌دیگر یك‌«تیپ‌» نمونه‌ای‌از كل‌است‌كه‌در بسیاری‌از افراد یك‌طبقه‌وجود دارد. از تعداد بیشماری‌حالات‌ممكن‌یا موجود در یك‌طبقه‌می‌توان‌حالات‌معینی‌را برگزید و انتزاع‌كرد كه‌قابلیت‌آن‌را داشته‌باشند كه‌به‌بسیاری‌از افراد نوع‌طبقه‌تعمیم‌داده‌شوند. بر همین‌اساس‌است‌كه‌«یونگ‌» روانشناس‌و روانكاو آلمانی‌چهار تیپ‌یا صورت‌نوعی‌فكور، عقلانی‌، اشراقی‌و حسی‌را در میان‌حالتهای‌مختلف‌روانی‌انسانها برگزید و همه‌آنها را تحت‌دو تیپ‌كلی‌تر یعنی‌تیپهای‌«عقلانی‌» rational و «غیرعقلانی‌» irrational مورد تجزیه‌و تحلیل‌قرار داد.

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 60966365