خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

سكریه‌و صحویه‌و تأویل‌در هنر

 


اشاره:


اهل‌معرفت‌باطنی‌و قدسی‌حقیقت‌هنر را متعالی‌از صورتگری‌و خیالپردازی‌و بازی‌صوری‌و خیالی‌می‌داند و به‌ماورای‌صورت‌و ظاهر نظر می‌كند. از این‌مرتبت‌معنوی‌قدسی‌باطنی‌است‌كه‌جامی‌دربارة‌قصیده‌تاثیة‌ابن‌فارض‌در كتاب‌نفحات‌الانس‌می‌نویسد: «املا می‌كرد سی‌بیت‌یا چهل‌بیت‌یا پنجاه‌بیت‌آنچه‌خداوند سبحانه‌بر وی‌در آن‌غیبت‌فتح‌كرده‌بود، بعد از آن‌ترك‌آن‌می‌كرد تا آن‌وقت‌كه‌مثل‌آن‌حالت‌معاودت‌كردی‌.» در اینجا هنرمند و حكیم‌سكری‌تحت‌تأثیر سكر و خدبه‌و مواجید الهی‌است‌.
امّا صحویه‌و اصحاب‌صحو ضمن‌پذیرش‌این‌مراتب‌حال‌باطن‌خویش‌را با ظاهر می‌پوشانند و به‌تأویل‌از ظاهر روی‌می‌آورند. غزالی‌به‌استناد همین‌تأویل‌است‌كه‌سماع‌كردن‌و بیت‌خواندن‌این‌طایفه‌را بی‌منظور شمرد و ابوسعید ابی‌الخیر چنانكه‌از اسرارالتوحید و حالات‌و سخنان‌او برمی‌آید در مقابل‌افكار و تشنیع‌مخالفان‌به‌اصل‌تأویل‌چنگ‌می‌زد و مدعیان‌را در مورد جواز سماع‌وادار به‌ سكوت‌می‌كرد. داستان‌شیخ‌كمال‌خجندی‌و مولانا به‌روایت‌جامی‌در نفحات‌در باب‌تأویل‌بیتی‌از این‌باب‌است‌. وقتی‌شیخ‌كمال‌حجندی‌این‌بیت‌را گفت‌:

چشم‌اگر این‌است‌و ابرو این‌و ناز و عشوه‌این‌
الوداع‌ای‌زهد و تقوی‌، الفراق‌ای‌عقل‌و دین‌

مولانا محمد مغربی‌چون‌این‌بیت‌شنید گفت‌: «شیخ‌بسیار بزرگ‌است‌چرا شعری‌باید گفت‌كه‌جز معنی‌مجازی‌محمل‌دیگر نداشته‌باشد. شیخ‌كمال‌آن‌سخن‌را شنیده‌است‌و از وی‌استدعای‌حجت‌كرده‌و خود به‌طبخ‌قیام‌نموده‌و مولانا نیز در آن‌حذف‌موافقت‌كرده‌در آن‌اثنا شیخ‌این‌مطلع‌را خوانده‌است‌و فرموده‌است‌چشم‌«عین‌» است‌پس‌می‌شاید كه‌به‌سان‌اشارت‌از عین‌قدیم‌كه‌ذات‌است‌به‌آن‌تعبیر كنند و ابرو حاجب‌است‌پس‌می‌تواند بود كه‌ابرو را اشارت‌به‌صفات‌كه‌حجاب‌ذات‌است‌دارند حذت‌مولانا تواضع‌نموده‌است‌و انصاف‌داده‌.»

جان‌كلام‌آنكه‌اتكاء بر اصل‌تأویل‌اسباب‌رهایی‌بسیاری‌از عرفا از اهل‌ظاهر بود و دچار تنگی‌مشرب‌بودند و ظاهر مذهب‌بودند و قشری‌. حافظ‌دچار تعب‌و تندی‌این‌جماعت‌شد و زین‌الدین‌ابوبكر تایبادی‌با همین‌اصل‌تأویل‌او از آن‌گرفتاری‌نجات‌داد، چنین‌است‌افتادگی‌در مخمصه‌ای‌كه‌در پی‌بیتی‌از مولانا كمال‌الدین‌حسین‌حاصل‌آمد:

ای‌در همه‌عالم‌پنهان‌تو و پیدا تو
هم‌درد دل‌عاشق‌هم‌اصل‌مداوا تو

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61052275