خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

فلسفه‌هنر خواجه‌نصیرالدین‌طوسی‌

 


اشاره:


طوسی‌از حكمای‌عقل‌اندیش‌است‌كه‌همان‌آراء منطقیان‌ارسطویی‌مشرب‌را در باب‌شعر و هنر بازمی‌گوید. آراء خواجه‌نصیرالدین‌طوسی‌در باب‌شعر را باید در «معیارالاشعار» و «اساس‌الاقتباس‌» جست‌. او كه‌خود پاره‌ای‌قطعات‌و رباعیات‌دارد از نظر شاعری‌شأنی‌قابل‌قیاس‌با بزرگان‌ندارد. در هر دو اثر خواجه‌به‌ماهیت‌شعر و غایت‌آن‌پرداخته‌است‌، در باب‌ماهیت‌شعر می‌گوید: «شعر به‌نزدیك‌منطقیان‌كلام‌مخیل‌موزون‌باشد و در عرف‌جمهور كلام‌موزون‌مقفی‌.»
وی‌در وصف‌و حدّ امر مخیل‌می‌نویسد: «امّا تخییل‌تأثیر سخن‌باشد در نفس‌بر وجهی‌از وجوه‌مانند بسط‌و قبض‌و شبهه‌نیست‌كه‌غرض‌از شعر تخییل‌است‌تا حصول‌آن‌در نفس‌مبدأ صدور فعلی‌از او مانند اقدام‌بر كاری‌یا امتناع‌از آن‌، یا مبدأ حدوث‌هیئتی‌باشد الاّ آن‌كه‌تخییل‌را حكماء یونان‌از اسباب‌ماهیت‌شعر شمرده‌اند و شعرای‌عرب‌و عجم‌از اسباب‌حدوث‌او می‌شمردند، پس‌به‌قول‌یونانیان‌از فصول‌شعر باشد و به‌قول‌این‌جماعت‌از اغراض‌و به‌مثابه‌غایت‌است‌.»
خواجه‌بعد از تخییل‌وزن‌را تعریف‌می‌كند «وزن‌هیأتی‌است‌تابع‌نظام‌ترتیب‌حركات‌و سكنات‌و تناسب‌آن‌در عدد و مقدار كه‌نفس‌از ادراك‌آن‌هیأت‌لذتی‌مخصوص‌یابد كه‌آن‌را در این‌موضع‌ذوق‌خوانند، و موضوع‌آن‌حركات‌و سكنات‌اگر حروف‌باشد آن‌را شعر خوانند والا آن‌را ایقاع‌خوانند، چنانكه‌فطرت‌را در ادراك‌هیأت‌مدخلی‌عظیم‌است‌و به‌این‌سبب‌بعضی‌مردم‌در هر یكی‌از شعر یا ایقاع‌به‌حسب‌فطرت‌صاحب‌ذوق‌باشند و بعضی‌نباشند و از صنف‌بعضی‌را امكان‌تحصیل‌آن‌باشد به‌اكتساب‌و بعضی‌را نبود عادت‌را در آن‌باب‌مدخلی‌تمام‌است‌و به‌این‌سبب‌اوزان‌اشعار و ایقاعات‌مستعمل‌به‌حسب‌اختلاف‌امم‌مختلف‌است‌و وزن‌اگرچه‌از اسباب‌تخییل‌است‌، و هر موزونی‌بوجهی‌از وجوه‌مخیل‌باشد، و اگرچ‌نه‌هر مخیلی‌موزون‌باشد، امّا اعتبار تخییل‌دیگر است‌و اعتبار وزن‌از آن‌جهت‌كه‌وزن‌است‌دیگر، و از آن‌جهت‌كه‌اقتضاء تخییل‌كند دیگر و به‌اتفاق‌، وزن‌از فصول‌ذاتی‌شعر است‌الا آنكه‌هیأتها باشد كه‌تناسب‌آن‌تام‌نباشد و نزدیك‌باشد به‌تمام‌مانند اوزان‌خسروانی‌ها و بعضی‌لاسگوی‌ها و شاید كه‌بعضی‌امم‌آن‌را به‌سبب‌مشابهت‌از اوزان‌شعر شمرند، و بعضی‌به‌سبب‌عدم‌تناسب‌حقیقی‌، نشمرند. پس‌از این‌جهت‌در او اعتبار وزن‌باشد كه‌خلاف‌افتد.

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61261067