خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

غایت‌اثر هنری‌: كاثارسیس‌ـ تزكیه‌روح‌مخاطب‌

 


اشاره:


ارسطو حكمت‌شعری‌یا ابداعی‌را هم‌از لحاظ‌مبدأ و منشأ و هم‌از جهت‌هدف‌و غایت‌، از حكمت‌عملی‌متمایز می‌داند. منشأ ابداع‌و شعر قوه‌صناعی‌ techne است‌، در صورتی‌كه‌عمل‌از قوه‌ارادی‌منشأ می‌گیرد. بعلاوه‌، غایت‌اثر ابداعی‌همان‌اثر است‌كه‌تحقق‌می‌یابد، اما غایت‌عمل‌با نفس‌عمل‌تفاوت‌دارد. ارسطو دوگونه‌علت‌طبیعی‌در وجود انسان‌برای‌هنر قائل‌است‌: علت‌صوری‌و علت‌مادی‌، غریزه‌محاكات‌و تقلید و علاقه‌طبیعی‌بشر به‌وزن‌و ایقاع‌. مقارنت‌و موافقت‌این‌دو غریزه‌به‌ظهور و نضج‌و كمال‌شعر منجر می‌شود.

در سخنان‌ارسطو، مبدأ فاعلی‌متعالی‌نظیر «موز»ها یا جذبه‌غیبی‌و از این‌قبیل‌برای‌هنر فرض‌نشده‌است‌و در حقیقت‌مبدأ فاعلی‌شعر و هنر، طبع‌آدمی‌و گرایشهای‌باطنی‌و شوق‌و ذوق‌و هیجانهای‌نفسانی‌اوست‌. اما علت‌غایی‌شعر و هنر، چنانكه‌افلاطون‌معتقد بود، بیشتر اثر اخلاقی‌آن‌است‌.
تحولات‌روانی‌، اجتماعی‌و سیاسی‌هم‌می‌تواند غایت‌هنر باشد. فی‌المثل‌، تشبیه‌و تقلیدی‌كه‌در تراژدی‌صورت‌می‌پذیرد، حس‌شفقت‌و همدردی‌را برمی‌انگیزد و به‌طور كلی‌عواطف‌بشری‌را تهذیب‌و تزكیه‌و تخلیه‌و پالایش‌ katharsis می‌نماید.
جهان‌و انسان‌و مقولات‌معرفت‌انسان‌درباره‌جهان‌از نظر ارسطو: مقولات‌از نظر ارسطو طرق‌اندیشیدن‌انسان‌درباره‌اشیاء است‌، این‌مقولات‌كه‌به‌مقولات‌عشره‌در فلسفه‌اسلامی‌تعبیر می‌شوند عبارتند از جوهر و عرض‌(نه‌گانه‌). جوهر عبارت‌است‌از صورت‌و ماده‌، جسم‌، نفس‌و عقل‌و اعراض‌عبارتند از كم‌، كیف‌، وضع‌، زمان‌، مكان‌، فعل‌و انفعال‌، ملك‌و رابطه‌.
در هر صورت‌، غایاتی‌كه‌افلاطون‌و ارسطو برای‌هنر متصورند مبتنی‌بر ملاكهای‌هنر یونانی‌و نیست‌انگاری‌متافیزیك‌كلاسیك‌است‌، حال‌آنكه‌در هنر ماقبل‌یونانی‌، صرف‌پالایش‌نفسانی‌از عقده‌ها و كسب‌آرامش‌و حصول‌نوعی‌بهداشت‌روانی‌نمی‌توانست‌مقصد واقعی‌هنر باشد. در اینجا هنرمند در مقام‌سالك‌پیام‌آور عالم‌غیب‌است‌و این‌گونه‌مقدمات‌، تذكر آدمیانی‌را فراهم‌می‌آورد كه‌در پندار عالم‌كثرت‌و در مغاره‌عادات‌اسیر غل‌و زنجیرند.
در اینجا سخن‌از كنده‌شدن‌و تعالی‌پیدا كردن‌است‌و هنر دینی‌همچنان‌كه‌برای‌هنرمند واسطه‌تقرب‌به‌حق‌است‌، مخاطب‌را نیز متذكر می‌كند. پس‌هنرمند دینی‌متعهد است‌تا مردم‌را دعوت‌به‌حق‌و حقیقت‌كند و این‌علت‌غایی‌هنر دینی‌است‌.

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61137382