خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » کتاب رايگان

 

فصل‌اوّل‌ حكمت‌اُنسی‌و معرفت‌شناسی‌هنر اسلامی‌

 


اشاره:


پرسش‌از حقیقت‌و ماهیت‌اثر هنری‌و شعری‌، و پیدایی‌و ابداع‌اثر هنری‌و شعری‌، به‌اعتبارات‌مختلف‌مورد تعرّض‌متفكران‌قرار گرفته‌است‌. مؤسس‌مباحث‌نظری‌هنر غرب‌، افلاطون‌بوده‌است‌! اما در حقیقت‌مفصلترین‌مباحث‌عقل‌نظری‌یونانی‌در باب‌هنر را در آثار ارسطو می‌توان‌مشاهده‌كرد. البته‌ذكر این‌نكته‌بی‌وجه‌نیست‌كه‌آرای‌فیثاغورث‌دربارة‌میمسیس‌ mimesis بیشتر به‌عالم‌اساطیری‌مربوط‌می‌شود. حكمای‌یونانی‌قبل‌از سقراط‌نیز كه‌پوئیسیس‌ poiesis را مبنای‌هنر و شعر می‌دانستند، به‌طریق‌غیرفلسفی‌به‌طرح‌آن‌پرداخته‌بودند. یعنی‌زمانی‌كه‌هنر اصیل‌دینی‌و اساطیری‌شرق‌در غرب‌چونان‌حكمت‌به‌پایان‌می‌رسد، و تعلّق‌به‌عالم‌حس‌و خیال‌بشری‌پیدا می‌كند.
همانطوری‌كه‌مابعدالطبیعه‌ارسطو در حقیقت‌بسط‌فلسفة‌افلاطونی‌است‌، آراء او در باب‌هنر نیز تفصیل‌آراء افلاطون‌و بازاندیشی‌در مبادی‌متافیزیك‌یونانی‌است‌. اما در بحث‌حاضر كه‌در واقع‌بر اساس‌علل‌چهارگانه‌و پنجگانه‌مادی‌، صوری‌، فاعلی‌، و مثالی‌غایی‌افلاطونی‌ارسطویی‌ـ كه‌در نظر او مبنای‌پرسش‌از علل‌و مبادی‌وجودی‌موجودات‌، بوده‌ـ تنظیم‌شده‌، تفكر ارسطویی‌صرفاً در مقام‌صورت‌بحث‌در كار آمده‌است‌، در حالی‌كه‌اصل‌و اساس‌معنوی‌تئوری‌ابداعِ اثر هنری‌بر حكمت‌انسی‌اسلامی‌و مبانی‌نظری‌هنر دینی‌مبتنی‌است‌، و طرح‌حكمت‌یونانی‌هنر، بیشتر در جهت‌بیان‌تباین‌ذاتی‌هنر دینی‌و اساطیری‌ماقبل‌یونانی‌با هنر متافیزیك‌یونانی‌است‌.

«حكمت‌اُنسی‌» به‌معنی‌شناسایی‌عرفانی‌و معرفت‌اصیل‌، اساس‌هنر دینی‌است‌. این‌عرفان‌اصیل‌كه‌هنر حقیقی‌با آن‌تحقق‌می‌یابد نمی‌تواند مسبوق‌به‌خوف‌اجلال‌و مراحل‌آن‌ «ترس‌آگاهی‌» و «مرگ‌آگاهی‌» نباشد. ترس‌حالتی‌است‌نفسانی‌كه‌به‌دنبال‌ادراك‌جزئی‌خطر عاجل‌یا آجل‌برای‌موجود زنده‌دست‌می‌دهد و انسان‌و حیوان‌در آن‌مشتركند. اما فقط‌انسان‌است‌كه‌گذشته‌از خوف‌و ترس‌عافیت‌، دارای‌خوف‌، اجلال‌و ترس‌آگاهی‌است‌.
با این‌خوف‌، وجود بشری‌انسان‌می‌سوزد و اُنس‌به‌خدا حاصل‌می‌شود و انس‌نیز با شناسایی‌هم‌معنی‌است‌و همچنین‌با «گنوسیس‌» gnosis یونانی‌. حكمت‌انسی‌به‌عبارتی‌همان‌دل‌آگاهی‌(حق‌الیقین‌، یقین‌حقیقی‌) است‌و دل‌آگاهی‌قرب‌بی‌واسطه‌(حضوری‌)ای‌است‌كه‌انسان‌با اسمی‌كه‌مظهر آن‌است‌پیدا می‌كند. تمام‌این‌مراتب‌در ادبیات‌فارسی‌عصر اسلامی‌به‌هنر تعبیر شده‌و منظور «هنر عام‌» است‌، در حالی‌كه‌تحقق‌«هنر خاص‌» با صورتهای‌خیالی‌است‌.
حال‌پس‌از این‌مقدمه‌اجمالی‌به‌طرح‌مبانی‌نظری‌هنر اسلامی‌و بنیادهای‌حكمت‌انسی‌و معرفت‌شناسی‌اشراقی‌و الهامی‌آن‌می‌پردازیم‌.
پیدایی‌اثر هنری‌به‌مثابه‌حاصل‌كار فكری‌ـ عملی‌و پیش‌از این‌الهامی‌قلبی‌و حضوری‌، مقتضی‌گذار از قوه‌به‌فعل‌، و به‌تعبیری‌از نیستی‌به‌هستی‌است‌، این‌گذار از نظرگاه‌ارسطویی‌به‌چهار علت‌و افلاطونی‌پنج‌علت‌نیازمند است‌كه‌در مقدمه‌مذكور افتاد.

 

» ارسال صفحه برای دوستان

 

بازگشت به فهرست کتاب

حكمت اُنسی و زیبایی شناسی‌عرفانی هنراسلامی

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 60999579