خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » مقالات » مقاله

 

الحان و مکتوبات موسیقایی فرهنگ عاشورا

9 آذر 1392

رضا مهدوی

عنصر فنّ موسیقار در تمامی تار و پود دیگر عناصر فیزیک و متافیزیک آنچنان موجودیت دارد که نمی‌توان جداگانه به بررسی هر‌یک پرداخت. باطن ساختار موسیقار از اجزای ‌رمز و رموزهای نهفته در ابعاد وسیعی از پیدایش بشریت در عالم با عنایت به دین حقّة محمدی تا پدیده‌های مدرن در زندگی امروزه به کلیتی می‌رسد که نه فقط به بحث شنیداری، بلکه به مباحث علوم نظری و انسانی مترتب است. بالطبع، انسان از دیرباز تا کنون نیاز خوراک شنیداری خود را از ابعاد گوناگون «سور» تا «سوگ» جست‌وجوگر بوده است و می‌بایست با تغذیه‌ای سالم در کنار دیگر علوم و فنون و هنرها برای تثبیت تاریخی دورة‌ خود بهترین بهره را با بیان هنری، که الزاماً نهایت آن در فن موسیقار تجلی می‌یابد، به خدمت بگیرد تا دیگر امور را راحت‌تر دست یابد. شاید از این جهت است که اشاعة رسانه‌ای رسم و رسوم‌ها در دوره‌های گوناگون، بالاخص در عصر رسانه‌ای رادیو و تلویزیون، به تثبیت فرهنگ و آیین‌ها صحه می‌گذارد و منبعی می‌شود برای حفظ و صیانت و ترویج بین خلق.
پیش‌نیاز این‌گونه حمایت‌های رسانه‌ای، تحقیقات و پژوهش‌ها و مکتوبات و الواح شنیداری‌ای است که افراد و مجموعه‌ها هریک به فراخور بضاعت و امکانات مادی و معنوی مکنونات خود تهیه می‌کنند و بر جای می‌گذارند. بی شک، تولیدات مکتوب و آثار شنیداری برگرفته از ساحت مقدس خاندان پیامبر گرامی اسلام(ص) و معصومان(ع)، که سرشار از حماسه و شور و شعور حقیقی است و می‌بایست به همین طریق ترویج گردد، حاکی از مبانی علوم انسانی و مظلومیت نوع بشر، می‌تواند در روند ادامة اخلاقیات در جامعه نشانی از هویت و سرزندگی و نشاط باطنی آن جامعه و مردمانش باشد.
ایرانی‌جماعت، به‌ویژه شیعیان، این افتخار را دارد که با تمسک به اهل بیت(ع) به‌ویژه حضرت امام حسین(ع) و واقعة سرزمین نینوا که بی‌نظیرترین واقعه و حرکت حماسة دینی در تاریخ بشریت محسوب می‌شود و تا به حال چنین ابعاد فرهنگی، سیاسی، و اجتماعی و حتی در مباحث هنری و زیبایی‌شناسی که به گفتة حضرت زینب(س) «هر چه دیدم زیبایی بود» وجود نداشته است. بی‌شک این فرهنگ عظیم که از آن به نام فرهنگ عاشورا یاد می‌شود، اصل علم و هنر با ذوق‌ورزی و ارادت خالصانه در گردآوری و تحقیق و پژوهش تا کتابت آن و یا در ثبت و ضبط شنیدار آن هر باره به نکات تازه و سرشار از ایده و خلاقیت‌ها پی می‌برند که بیانگر بسیاری از ناشکفته‌های این فرهنگ عاشورایی است.
حتی بعد از واقعه فرهنگ عاشورا از 65هجری قمری شاهد عرض اردات‌های گوناگونی بوده‌ایم که با ضرباهنگ وجودی امت‌ها در اربعین حسینی جوش و جلای ناوصف شدنی می‌یابد. در این چند سال اخیر جمعیت چند ده میلیونی که بی‌نظیر است رهسپار کربلا می‌شوند و با آیین‌ها و مناسک قومیتی خود که بخش اعظم آن ریتم و نظم موسیقایی است می‌بایست اهل هنر هر یک از منظری متفاوت این رزمایش دینی و مذهبیس را نه فقط در ثبت و ضبط بلکه الگوبرداری برای تولید و توسعه هنر دینی و بالاخص به ویژه فرهنگ عاشورایی سرلوحه قرار دهند.
فرهنگ عاشورا هیچ یک از ابعادش مناسبتی نیست. فرهنگی است که فقط متعلق به شیعیان نیست. عنصری است تنیده در طول تاریخ بشریت از ازل تاابد. تمام پیامبران را به نوعی سرزمین نینوا را لمس و به هر شکل خون خود را با تربت آن ممزوج کرده اند.(کل یوم عاشورا کل ارض کربلا)تمامی نغمات ایام محرم الحرام می‌بایست در تمامی ایام سال برای بهداشت سلامت گوش جان و گوش دل آدمیان تسری داشته باشد.
در مرکز موسیقی حوزة هنری این توفیق را داشتیم در کنار 40 عنوان ساعت عرضة شنیداری و 40 عنوان تحقیق و پژوهش ثبت‌شده، همچون دایرة‌المعارف سوگ، آواهای عاشورایی+5حلقه CD، و... کتاب‌های ارزشمندی چون «ققنوس» (مجموعة نثرها و مثورهای‌ شیعی عاشورایی + 9 حلقه CD)، «منقبت‌خوانان حسینی»، « موسیقی آیین قوم ترکمن»، «پیش‌خوانی در تعزیه»، «موسیقی مذهبی قزوین»، «موسیقی عاشورا»، «هر طرف آواز غم-موسیقی مذهبی شوشتر»، «نوحه‌های دستگاهی قزوین» و... را در پی تحقق امر تولید هنر دینی محقق سازیم و این راه پُرفراز و نشیب عرصة پژوهش و گردآوری را مطلوب اهل دل کنیم تا عرض ارادتی با بیان علمی از خود نشان دهند و آیندگان را دست خالی نگذارند.
مفهوم و تجلی تولیدات هنر دینی مذهبی فرهنگ عاشورا الزاماً نیازمند بهره‌برداری از علوم عملی و نظری است. فراهم‌آوری مقدمات چنین دست‌یابی‌هایی را همواره در حوزة هنری و سورة مهر به طرق گوناگون کتابخانه‌ای و پژوهش‌های میدانی شاهد بوده‌ایم، زیرا در تداوم حرکت ذاتی چنین مجموعه‌هایی را در مسیر سرآغازین نقطة عطف هنر مدرن تاریخی با نام «تعزیه» می‌یابیم که یک‌جا فرهنگ ادبیات و فرهنگ نمایش را با رنگ و لعاب غنی فرهنگ موسیقار مذهبی در کلان فرهنگ تعزیه‌گردانی تا کنون به ما رسیده است و ما نیز ‌باید همین گونه به صداقت عمل کنیم. بِمَنّه و کَرَمِه.

» نسخه قابل چاپ     » ارسال خبر برای دوستان

New Page 1

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 61321775