خانه  |  مجلات  |  کتاب  |  اخبار  |  گزارش ها  |  گفتگوها  |  مقالات  | پديدآورندگان

محصولات  |  کتاب رايگان  |  جستجو  |  ارسال کارت الکترونيکي  | وبلاگ  |ویژه نامه

حوزه هنری  |  آلبوم عکس  |  آیینه نشر  |  تالار افتخارات  |  درباره ما  |  ارتباط با ما

خانه » مقالات » مقاله

 

یادداشتی بر کتاب «داستان بربت»مجید ناظم پور

پژوهش برای یک ساز مهجور

13 مهر 1392

رضا مهدوی

وصف‌الحال امر پژوهش در موسیقی ایران مدتی است دستخوش افراط و تفریط‌های برخی افرادِ موسیقیکار شده است که عملاً و نظراً در این حیطه صلاحیت نداشته و یا اساساً از بنیان‌های زیرساختی مقولة پژوهش کاربردی شناخت کافی ندارند و تا به حال اثری از خود بر جای نگذاشته‌اند و فقط بر حسب نیاز اطلاع‌رسانی جامعه چه در کف و چه در رسانه‌ها از جمله سایت‌های خبری تا رادیو و تلویزیون به غلط واژه پژوهشگری را به یدک می‌کشند! البته این موضوع جای تعجب ندارد چراکه نبود منسجم مدیریت فکری،علمی و اجرایی موسیقی در کشور در نرم‌افزار و سخت‌‌افزار توجه قابل قبولی به امر پژوهش ندارد و در نهایت این مهم حتی در دانشگاه‌ها تبدیل به اولویت‌های آخر و حتی غیر لازم تشخیص داده می‌شود. می‌گویید نه؟! کافی است به مقالات علمی در سطح استادان ایرانی در تمامی رشته‌ها (هنر و موسیقی که بیشتر به شوخی شبیه است) مراجعه کنید و ببینید در موتور جست‌وجوی عام و خاص دیگر کشورها نه در سطح دانشگاهی و نه در دیگر سطوح وجود ندارد!
خوشبختانه همواره افرادی در موسیقی هستند که امر پژوهش و کتابت را عملاً و نظراً تؤامان با هم درک کرده‌اند و قلمی می‌زنند. یکی از این افراد در سطح موسیقی ملی جناب مجید ناظم‌پور است که به آیندة ساز بربت (عود) ایرانی و فرهنگسازی دربارة آن اهتمام ورزیده و سالیانی در کشورهای عربی به تحقیق و پژوهش و تحصیل (نه از متد دانشگاهی بلکه میدانی) پرداخته است.

خوشبختانه غنی‌ترین منبع گردآوری شده و قابل دسترسی برای عموم، ویژة ساز عود (بربت)، به همّت مجید ناظم‌پور که خود از نوازندگان چیره‌دست این ساز است به همت عالی انتشارات سورة مهرِ حوزة هنری، اکنون در دستان ماست. نوشتن کتاب‌های تخصصی دربارة یک ساز معیّن، کار متخصصان معمولی نیست. کار افرادی است که فراتر از این حدود باشند و در عاشقی، چیزی را فروگذار نکنند.
عودنوازان در ایران، نام‌های بزرگ و شیرینی چون: کاووسی، عبدالوهاب شهیدی، منصور نریمان، حسین بهروزی‌نیاز و انبوهِ اندکِ(!) شاگردان ایشان را دارد، اما این مجید ناظم‌پور است که فرهنگسازی در این زمینه را به طور نظری و عملی عهده‌دار شده است. مابقی در مبانی عملی بسیار کوشا هستند.
کتاب ردیف موسیقی ایرانی برای عود (بربت) به کوشش استاد منصور نریمان در سال 1389 توسط انتشارات سوره مهر نقطه عطفی شد برای این ساز مهجور ایرانی که استقبال خوبی را هم در مجامع مختلف در پیش داشت و اهل هنر هیچ‌گاه آن شب فراموش‌ناشدنیِ رونماییِ کتاب را با حضور پرشور دانشجویان و استادان اهل فن در تالار فارابی دانشگاه هنر از یاد نخواهند برد...
کتاب 560 صفحه‌ای مصوّر «داستان بربت جلد یک» (مروری بر تاریخ پنج هزار سالة بربت)، مجموعه‌ای خواندنی است از تاریخ، سازشناسی و موسیقی‌شناسی، که نقش بزرگ این «شاهساز» موسیقی شرق را نشان می‌دهد. متأسفانه به دلایل مختلف تاریخی، چندین قرن است که عود (بربت) در یکی از خاستگاه‌های اصلی‌اش (ایران) حضور ندارد. در حالی که سازی بس گویا و خوشخوان برای بیان احساسات ایرانی در موسیقی‌اش است. در واقع، عود، بین‌المللی‌ترین ساز مشرق زمین در سراسر دنیا (به‌ ویژه در اروپای غربی) است. اما هنوز استعدادهای درخشان ایرانی، این امکان را نیافته‌اند که یکّه‌تازیِ توان هنری‌شان را در جهان نشان‌ دهند. بی‌تردید، این درخشش باید با زمینه‌سازی درست باشد، علم به صورت عملی در نوازندگی و آموزش و هم به صورت علمی در تألیف و تحقیق، که در این زمینه بسیار نیازمندیم و کارهای ارزشمند کم داریم.

اقدام عاشقانه ـ عاقلانة ناظم‌پور وسورة مهر، سنگ‌بنای مستحکمی است برای بالا بردن برج بلندی که از فراز آن، بتوان آیندة طلایی به دست ایرانی را در دنیا دید. حال می‌بینیم که بی‌توجهی‌های برخی مسئولان در مراکز مختلف نسبت به ایشان کمتر شده چراکه سرمایه‌گذاری سورة‌ مهر دلیل اعتبار و اعتلای چنین جوانان بانشاطی است که از هیچ کوششی در راه پیشرفت علمی ـ هنری مرز و بوم خود دریغ نمی‌ورزند.
امیدوارم دربارة دیگر سازهای ایرانی نیز شاهد انتشار چنین کتاب‌های باارزشی باشیم (هرچند که اطلاعات کاملی در زمینه ساز سنتور باز هم به همت سورة‌ مهر کتاب دو جلدی ارزشمند جناب شهاب منا را داریم)، به ویژه اگر ترجمه‌های درستی به زبان‌های دیگر (عمدتاً انگلیسی و عربی) شوند تا دیگران نیز شاهد این حرکت مبتنی بر هویت‌یابی ایرانیان در این زمان باشند. چراکه دنیای اسلامی ـ یعنی مجموعه کشورهای مسلمان ـ خاستگاه بربت این ساز دست معلم ثانی (فارابی) را مثل بسیاری از مظاهر فرهنگی دیگر از آن خود می‌دانند و نیز کشورهای عربی‌زبانی که بینش‌های نژادپرستانه و عصبیت‌های قومی نیز دارند، مایل نیستند سهم مهم ایران و ایرانیان در این زمینه آشکار شود. کتاب‌هایی از این دست با گردآوری مطالب تاریخی ـ علمی ارزشمند و مدوّن، قدمی قابل تقدیر در این راه است که حمایت‌های همه‌جانبه‌ای را می‌طلبد. توان جوانانی دغدغه‌مند چون مجید ناظم‌پور مستدام و با دوام باد.

» نسخه قابل چاپ     » ارسال خبر برای دوستان

New Page 1

 

Soreie Mehr - Header

تمامی حقوق اين پايگاه متعلق به شرکت سوره مهر می باشد. استفاده از مطالب اين پايگاه با ذکر منبع، مجاز است.

تعداد بازديد از صفحات: 60895339